Mijëra studentë, duke ndezur zjarre në rrugë dhe duke bllokuar akset rrugore me kangjella hekuri të farkëtuar, paralizuan kryeqytetin e Shqipërisë të enjten. Zemërimi për kostot e larta të arsimit u shndërrua në protesta të dhunshme, me kërkesën për dorëheqjen e kryeministrit.
Policia reagoi me gaz lotsjellës dhe topa uji, arrestoi dhjetëra persona dhe ngriti akuza penale ndaj afro njëqind të tjerëve. Megjithatë, asgjë nuk dukej se po e zbut presionin në rritje ndaj kryeministrit shqiptar, Edi Rama, ndërsa kundërshtimi publik ndaj një projekti për një resort luksoz, të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit Trump, u ndërthur me pakënaqësinë në rritje për korrupsionin dhe koston gjithnjë e më të lartë të jetesës.
Këtë javë, muaj të tërë demonstratash për këto çështje u shndërruan në protesta të dhunshme në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë. Kostot e arsimit nxorën në rrugë nxënës të shkollave të mesme, studentë universitetesh dhe qytetarë të tjerë.
Ndërsa marshonin drejt Ministrisë së Arsimit dhe zyrës së kryeministrit, disa protestues u vunë flakën kazanëve të plehrave dhe strehëve të stacioneve të autobusëve, hodhën gurë drejt ndërtesave qeveritare dhe bankave, si dhe u përleshën me policinë.
“Shqiptarët kanë protestuar prej më shumë se katër muajsh, duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit, por askush nuk u ka kushtuar vëmendje kërkesave të tyre”, tha Anila Shehu, studente e vitit të tretë në inxhinieri. “Për këtë arsye, do të vazhdojmë të protestojmë me çdo mjet dhe në çdo mënyrë të mundshme, derisa Rama të japë dorëheqjen. Mjaft është mjaft.”
Protestuesit bllokuan disa rrugë, ndezën zjarre dhe shkëputën kangjella hekuri të farkëtuar për t’i përdorur si barrikada. Disa hoqën blloqe betoni nga trotuaret dhe thyen xhamat e ndërtesave të lidhura me qeverinë. Ata shprehën zemërimin edhe ndaj bankave dhe institucioneve financiare, duke i goditur me gurë dhe duke shkatërruar bankomatët.
Policia u përpoq t’i frenonte protestat me gaz lotsjellës dhe topa uji. Ajo bëri të ditur se kishte arrestuar 55 persona dhe kishte ngritur akuza për vepra penale ndaj 98 të tjerëve. Ministria e Shëndetësisë deklaroi se 89 persona ishin plagosur, mes tyre 61 efektivë policie dhe 18 protestues.
Zoti Rama, i cili siguroi një mandat të katërt si kryeministër vitin e kaluar, kur Partia e tij Socialiste fitoi me shumicë dërrmuese, tha se protestat studentore ishin përvetësuar nga grupe që synonin të sabotonin planet e Shqipërisë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.
Të enjten, ai vizitoi rrënojat e nxira nga zjarri të Kolegjit të Evropës, një qendër pasuniversitare që përgatit teknokratët e ardhshëm të Evropës dhe që ka kampuse edhe në Belgjikë e Poloni.
“Kushdo që ka gisht në këtë kaos, me siguri do të paguajë”, tha ai në një video të publikuar në rrjetet sociale.
Pas ditës së tretë radhazi të protestave, të enjten, kazanët e plehrave vazhdonin të digjeshin ngadalë, ndërsa disa dyqane dhe atraksione turistike mbetën të mbyllura. Në një dyqan bizhuterish në katin përdhes të hotelit Maritim Hotel Plaza Tirana, punonjësit mbuluan vitrinat me letër, duke u përgatitur për shkatërrime të tjera të mundshme.
Disa protestues shënjestruan ndërtesa të tilla, duke thënë se përpjekjet e qeverisë për të krijuar një panoramë të re urbane, të projektuar nga arkitektë të huaj, fshihnin neglizhencën e saj ndaj shkollave dhe universiteteve shqiptare.
“Unë nuk jam kundër protestës dhe arsyeja është se jam kundër kryeministrit dhe qeverisë”, tha Arian Krypci, 57 vjeç, drejtues i sigurisë administrative në FiBank, ndërsa qëndronte përpara një dege të djegur të bankës së tij, pranë zyrës së kryeministrit.
“Por përshkallëzimi në këtë mënyrë nuk më pëlqen aspak”, shtoi ai. “Qeverisë do t’i duhet të marrë një vendim: të japë dorëheqjen, të nxjerrë policinë ose ushtrinë, sepse ky kaos nuk mund të vazhdojë pafundësisht.”
Ajo që nisi si një protestë e udhëhequr nga studentët, në mbështetje të demonstratave paqësore kundër projektit luksoz, tashmë është zgjeruar duke përfshirë edhe grupe tifozësh futbolli dhe grupe të tjera të zemëruara me qeverinë, tha Emir Lecini, anëtar i grupit studentor që ndihmoi në nisjen e protestës.
“Nuk mund të them se ku do të shkojnë protestat më tej apo cili do të jetë hapi i radhës, sepse situata është bërë e pamundur për t’u kontrolluar”, tha ai. “Megjithatë, ne qëndrojmë të palëkundur në kërkesën tonë për dorëheqjen e Ramës dhe protestat nuk do të ndalen derisa ai të largohet nga detyra.”
Protestat kundër projektit të lidhur me Kushnerin nisën pasi në internet u përhap një video. Në të shiheshin roje private sigurie që, më 30 maj, largonin me forcë një burrë, i cili ishte bashkuar me disa dhjetëra banorë dhe aktivistë mjedisorë në një plazh në jug të Shqipërisë. Zoti Kushner dhe partnerët e tij të biznesit synojnë ta përfshijnë këtë zonë në një projekt të propozuar për ndërtimin e një hoteli dhe resorti luksoz.
E njohur si “Revolucioni i Flamingove”, një referencë ndaj pasurisë së rajonit me shpendë, protestat deri këtë javë kishin qenë kryesisht paqësore, duke i ngjarë një karnavali që zhvillohej çdo mbrëmje në Tiranë.
Për protestuesit, projekti i planifikuar i zhvillimit, i lidhur me Kushnerin, u shndërrua në simbol të një sistemi ku politikanët që u shërbejnë interesave të tyre u japin kontrata fitimprurëse miqve, në kurriz të qytetarëve të zakonshëm. Rama, i cili ka qenë në qeveri dhe jashtë saj që prej vitit 1998, është objektivi kryesor i zemërimit, së bashku me Sali Berishën, 81 vjeç, ish-kryeministrin që drejton partinë kryesore të opozitës.
Muajin e kaluar, Rama deklaroi se projekti ishte pezulluar, ndërsa qeveria vlerësonte ndikimin që do të kishte mbi mjedisin përreth. Sipas tij, nëse ndërtimi i projektit luksoz do të vazhdojë, kjo do të varet nga rezultatet e vlerësimit.
Në një prononcim për Reuters, Rama tha se nuk do të jepte dorëheqjen, duke deklaruar se një veprim i tillë “do të ishte tradhti ndaj shqiptarëve që më dhanë një mandat të fortë për të përfunduar negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Evropian”.
New York Times
