Duke vendosur tarifa të larta për produktet e eksportuara nga Kanadaja, Meksika dhe Kina, presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se dëshiron t’i detyrojë këto tre vende të kufizojnë trafikun e fentanilit një ilaç opioid përgjegjës për një krizë të madhe shëndetësore në SHBA. Republikani akuzon Pekinin se nuk ka vepruar për të ndaluar tregtinë e përbërësve aktivë të përdorur për prodhimin e fentanilit, i cili, sipas autoriteteve amerikane, është përgjegjës për më shumë se 70,000 vdekje nga mbidoza e drogës në vitin 2023.
Kina ka mohuar çdo përgjegjësi. Fentanyl është një opioid sintetik, 50 herë më i fuqishëm se heroina, i cili është shumë më i lehtë dhe më pak i kushtueshëm për t’u prodhuar. Ai është shkaku kryesor i vdekjes për amerikanët e moshës 18 deri në 45 vjeç. Administrata Amerikane e Zbatimit të Drogës (DEA) thotë se Kina është “burimi kryesor i substancave kimike aktive të lidhura me fentanilin që importohen ilegalisht në Shtetet e Bashkuara”. Në vitin 2019, Pekini forcoi kontrollet, gjë që e lejoi atë të kufizonte tregtinë e drejtpërdrejtë me SHBA-në. Megjithatë, sipas Shërbimit të Kërkimeve të Kongresit të SHBA-së, këto kimikate tani po dërgohen nga Kina në Meksikë, ku prodhohet fentanil para se të kontrabandohet në SHBA.
Këto substanca janë të ligjshme në Kinë, ku përdoren për të prodhuar ilaçe kundër dhimbjeve, gjë që e bën më të vështirë ndjekjen penale të trafikantëve. Kina thekson se nuk ka “tregti të paligjshme të fentanilit” nga territori i saj në Meksikë, por në të njëjtën kohë u zotua të forcojë kontrollet dhe kujton se është “një nga vendet më të rrepta në botë” për çështjen e drogës.
Administrata e Joe Biden, paraardhësi i Trump, e kishte bërë luftën kundër fentanilit një nga prioritetet e saj. Në tetor, ish-presidenti demokrat i SHBA-së vendosi sanksione ndaj dhjetëra individëve dhe subjekteve me bazë në Kinë, të cilët ai i akuzoi si “burimi” nga i cili furnizohen trafikantët amerikanë të drogës, shitësit e “dark web” (një rrjet interneti që përdoret për qëllime ilegale) dhe kartelet meksikane. Grupi i subjekteve, i përbërë nga kompani me bazë në Wuhan dhe zona të tjera të Kinës kontinentale, si dhe në Hong Kong, akuzohet se ka dërguar një total prej rreth 900 kilogramë fentanyl dhe kimikate në Meksikë dhe Shtetet e Bashkuara, të cilat u sekuestruan nga autoritetet.
“Tregtia globale e fentanilit, e cila po vret amerikanët, shpesh e ka origjinën në fabrikat kimike kineze”, tha Merrick Garland, atëherë Prokurori i Përgjithshëm i SHBA.
Pekini i ka quajtur këto sanksione një fushatë “presioni” të pajustifikuar. Më parë, bisedimet për luftën kundër trafikut të drogës midis SHBA-së dhe Kinës ishin pezulluar për shkak të tensionit dypalësh. Megjithatë, gjatë një samiti në nëntor 2023, në San Francisko, Presidenti i SHBA Joe Biden dhe homologu i tij kinez Xi Jinping u zotuan të rifillojnë bisedimet. Një grup pune për trafikun e drogës u takua në Uashington në verën e vitit 2024. Në atë kohë, Kina njoftoi forcimin e kontrolleve mbi tre substanca aktive të përdorura për prodhimin e fentanilit.
Por ekspertët vlerësojnë se trafikantët po përshtaten shpejt, duke krijuar variacione të reja kimikatesh para se ato të identifikohen ose të përfshihen në një kuadër rregullator. Sipas Wanda Felbaugh-Brown, eksperte për krimin e organizuar në Institutin Brookings, Pekini nuk po godet mjaftueshëm ndaj kompanive të përfshira në këtë tregti.
“Ne jemi ende larg aktakuzave dhe ndjekjeve penale për pastrim parash apo për dërgimin e kimikateve te kartelet meksikane”, shtoi ai.
Trump duket i vendosur të marrë një linjë të ashpër kundër Kinës, por nuk ka asnjë garanci se vendosja e tarifave të reja do të ketë efektin e dëshiruar. Ministria e Jashtme kineze vitin e kaluar i kërkoi SHBA-së “të mos e marrin si të mirëqenë vullnetin e mirë të Pekinit.
“Kina bashkëpunon për zbatimin e ligjit dhe luftimin e trafikut të drogës me vendet me të cilat ka marrëdhënie të mira. Dhe me vendet me të cilat ka marrëdhënie të këqija ose me të cilat marrëdhëniet janë duke u përkeqësuar, ajo refuzon çdo bashkëpunim”, theksoi Felbab-Brown.
Problemi është përkeqësuar nga rrjetet komplekse të pastrimit të parave. Shumë ekspertë theksojnë se vetëm përmes bashkëpunimit të ngushtë midis Pekinit dhe Uashingtonit situata mund të ndryshojë.
“Kartelet ndërkombëtare po i drejtohen gjithnjë e më shumë organizatave kriminale kineze që specializohen në pastrimin e parave të shpejta, më pak të kushtueshme dhe më të sigurta”, vuri në dukje studiuesi Zhongwan Zoe Liu në një raport të botuar në shtator nga Këshilli për Marrëdhëniet me Jashtë.
Liu tha se fitimi i mbështetjes së Pekinit për të ndaluar fluksin e paligjshëm të fentanilit dhe kimikateve për prodhimin e tij është hapi i parë kritik në ndalimin e trafikimit të kësaj droge. /korrieri
