Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ka dorëzuar në Kuvend raportin vjetor për vitin 2025, dokumentin ku pasqyrohet aktiviteti i institucionit në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Raporti, i hartuar në përmbushje të detyrimit kushtetues të raportimit para parlamentit, përmbledh statistikat e hetimeve, gjykimeve dhe përdorimin e metodave të posaçme hetimore gjatë vitit të kaluar.
Mes kapitujve të shumtë mbusshur me statistika të dokumentit, një nga pjesët më të ndjeshme është ajo që lidhet me të ashtuquajturën “Bërthamë Komanduese”, struktura që menaxhon sistemin e përgjimeve elektronike si masё e posaçme e hetimit. Pikërisht në këtë kapitull shfaqet një panoramë që hedh dritë mbi dimensionin real të përgjimeve në hetimet e SPAK.
Sipas raportit, gjatë vitit 2025 metoda e përgjimit është përdorur në 186 procedime penale të hetuara nga Prokuroria e Posaçme.
Megjithatë, shifrat që shoqërojnë këtë tregues tregojnë një aktivitet shumë më të gjerë se sa sugjeron vetë numri i dosjeve.
Në total, gjatë vitit janë interceptuar 3004 pajisje fundore komunikimi, kryesisht telefona celularë ose numra telefonikë të personave të përfshirë në hetime. Për realizimin e këtyre përgjimeve janë dhënë 1738 vendime nga Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, ndërsa 252 autorizime janë lëshuar nga prokurorët për fillimin e procedurave të përgjimit, duke marrё miratimin gjyqёsor mё pas.
Por shifra që bie më shumë në sy është një tjetër: nga vendimet e gjykatës, 1130 prej tyre janë vetëm për zgjatjen e përgjimeve. Kjo do të thotë se pjesa më e madhe e aktivitetit gjyqësor në këtë fushë nuk lidhet me vendosjen fillestare të përgjimit, por me vazhdimin e tij në kohë.
Në praktikë, përgjimi autorizohet fillimisht për një periudhë të kufizuar dhe më pas prokurori mund të kërkojë nga gjykata zgjatjen e tij nëse hetimi nuk ka përfunduar. Por kur kjo ndodh vazhdimisht, siç tregojnë shifrat e vitit 2025, lind një pyetje thelbësore për mënyrën se si po zhvillohen hetimet. Në parim, përgjimi duhet të jetë një mjet për kërkimin e provës, jo vetë prova dhe aq më pak një mekanizëm për të zgjatur hetimet pa afat. Kur dosjet mbeten për periudha të gjata nën përgjim dhe kërkohen vazhdimisht zgjatje, krijohet përshtypja se hetimi vazhdon në pritje që nga komunikimet e përgjuara të dalë një element i ri provues. Në këtë mënyrë, ekziston rreziku që përgjimi të kthehet nga një instrument ndihmës – në shtyllën kryesore të hetimit, ndërsa procesi penal zgjatet në kohë duke kërkuar provën që ende nuk është konsoliduar.
Nëse krahasohen shifrat, del se 3004 pajisje të përgjuara për vetëm 186 procedime penale përkthehen mesatarisht në rreth 16 pajisje komunikimi të interceptuara për çdo dosje hetimore. Kjo tregon se përgjimet në hetimet e SPAK nuk fokusohen vetëm tek një person, por shtrihen mbi rrjete të tëra komunikimi – të dyshuar, bashkëpunëtorë apo persona që dyshohet se mund të kenë lidhje me aktivitetin kriminal.
Kjo është tipike për hetimet e krimit të organizuar, ku komunikimet mes anëtarëve të grupit përbëjnë një nga burimet kryesore të provave. Por nga një këndvështrim tjetër, shifrat ngrenë edhe një pyetje më të gjerë për mënyrën se si përdoret përgjimi në procesin penal.
Në doktrinën juridike dhe në standardet e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, përgjimi konsiderohet një ndërhyrje e rëndë në privatësinë e komunikimeve dhe për këtë arsye duhet të përdoret si masë e jashtëzakonshme dhe për një kohë të kufizuar. Kur një hetim mbështetet për periudha të gjata në përgjime të vazhdueshme, rritet rreziku qё kjo metodë tё mund tё shndërrohet nga mjet i fundit në instrument kryesor hetimi.
Për më tepër, raporti i SPAK tregon se përgjimi është përdorur në një pjesë të konsiderueshme të dosjeve penale të institucionit. Në vitin 2025, Prokuroria e Posaçme ka pasur qindra procedime në hetim, ndërsa në rreth një të pestën e tyre është përdorur kjo metodë.
Nga njëra anë, kjo mund të interpretohet si tregues i hetimeve gjithnjë e më komplekse ndaj rrjeteve kriminale dhe korrupsionit të nivelit të lartë. Nga ana tjetër, për ekspertët e të drejtave të njeriut dhe juristët që analizojnë procesin penal, shifrat ngrejnë pyetjen nëse përgjimi po kthehet në mjetin dominues të ndërtimit të provave.
Në fund të fundit, kapitulli i “Bërthamës Komanduese” në raportin e SPAK për vitin 2025 nxjerr në pah një realitet të qartë: lufta kundër krimit të organizuar në Shqipëri po mbështetet gjithnjë e më shumë tek teknologjia e përgjimeve dhe monitorimit elektronik.
Por po aq qartë del edhe një tjetër fakt: për shumë nga dosjet më të rëndësishme të vendit, makineria e përgjimeve duket se nuk fiket pothuajse kurrë…
