Protestat që kanë trazuar Shqipërinë që nga fillimi i qershorit kanë fituar tashmë emrin tërheqës “Revolucioni i Flamingove”.
Burimi i tyre është zemërimi që ka lindur midis qytetarëve të vendit për një projekt të madh turistik prej 1.4 miliardë dollarësh që Jared Kushner, dhëndri i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, dëshiron të promovojë.
Projekti pritet të shtrihet përgjatë vijës bregdetare shqiptare në zonën e Zvërnecit. Kundërshtarët e tij pretendojnë se do të dëmtojë natyrën në zonë, përfshirë flamingot që folezojnë atje. “Atje ka një plazh të virgjër dhe një ishull të bukur, të cilin kryeministri shqiptar, Edi Rama, dëshiron që milionerët ta arrijnë me traget dhe të vendosen atje. Është plazhi më i bukur në Mesdhe dhe pjesa më e madhe e tij është në Shqipëri – dhe ka presion nga Kushner, me pushtetin e tij në administratën amerikane, për të realizuar projektin”, thotë një burim izraelit që është aktiv në Shqipëri dhe e njeh Ramën.
Trazirat në Shqipëri kanë edhe një këndvështrim izraelit. Lidhjet e kryeministrit Rama me Izraelin përmenden në protesta. Rama pretendon se protestat janë të njollosura me antisemitizëm dhe tha në një intervistë televizive të kohëve të fundit se ato po financohen nga kundërshtarët e tij, në një përpjekje për të krijuar një narrativë se ai ka bërë një marrëveshje me Kushnerin dhe kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, që do të inkurajojë emigracionin palestinez në Shqipëri. Rama e quajti atë një “fantazi”.
Këto nuk janë të vetmet akuza që lidhen me Izraelin nga udhëheqësit e opozitës shqiptare dhe mediat e lidhura me opozitën. Akuza të tjera lidhen me lidhjet e ngushta të Ramës me biznesmenin izraelit Ron Yeffet.
“Një anëtar i familjes së Presidentit të Senegalit”
Rama, kreu i Partisë Socialiste të Shqipërisë dhe kryeministri i vendit që nga viti 2013, ka lidhje të thella me Izraelin. Janarin e kaluar, himni shqiptar u luajt në Knesset në Jerusalem, kur ai vizitoi Izraelin dhe iu drejtua Parlamentit. Gjatë vizitës së tij në Izrael në prill 2025, ai pozoi për një foto në Murin e Lotëve, ndërsa gjatë vizitës së tij në tetor 2022, u takua me kryeministrin e atëhershëm Yair Lapid dhe udhëheqësin e atëhershëm të opozitës, Netanyahu.
Rama vizitoi gjithashtu Izraelin në janar 2022, por më pas fokusi i vizitës së tij ishte funerali i një ish-ushtari sekret izraelit të Shin Bet dhe ish-kreu i sigurisë në El Al, Isaac Yeffet, babai i mikut të ngushtë të Ramës, Ron Yeffet. Rama nuk ishte e vetmja figurë politike në funeral. Përfaqësues të qeverive të Nigerisë dhe Senegalit ishin gjithashtu të pranishëm. Edhe këto, ashtu si Shqipëria, janë vende me të cilat Rama ka lidhje biznesi dhe lidhje të ngushta në qeveri.
Ron Yeffet nuk është një figurë e njohur në Izrael. Ai ka lindur në vitin 1966, ka shërbyer në IDF, në Korpusin e Artilerisë, dhe menjëherë pas lirimit të tij iu drejtua pasurive të paluajtshme në SHBA. Ai jeton në një shtëpi luksoze në një ishull të vogël në jug të Miamit, Florida, dhe është aktiv në pasuri të paluajtshme në New York, New Jersey dhe Pennsylvania. Në Evropë, ai është gjithashtu aktiv në Itali dhe në Afrikë: në Nigeri, Senegal dhe vende të tjera.
“Ai drejton makina luksoze, fluturon me avionë privatë, mban ora dhe vesh kostume luksoze. Ai punon shumë në Afrikë dhe është i lidhur me sundimtarët atje, si dhe është i afërm i presidentit të Senegalit. Në Afrikë, ai financon marrëveshje të mëdha qeveritare dhe blen borxhin e vendit”, tha për të javën e kaluar një person që e njeh. “Nga njëra anë, ai është një njeri me një fitil të shkurtër dhe, nga ana tjetër, merret me detajet më të vogla në të gjitha marrëveshjet që bën”, shtoi ai.
Marrëdhëniet kapital-qeveri
Rama, i cili filloi mandatin e tij të katërt si kryeministër vetëm një vit më parë pasi fitoi zgjedhjet, është një figurë plot ngjyra. Në rininë e tij, ai luajti për ekipin kombëtar të basketbollit të Shqipërisë dhe ishte piktor, ndërsa përpara se të hynte në politikë, shërbeu si profesor arti në Akademinë e Arteve të Bukura të Tiranës. Ai ka botuar disa libra me pikturat e tij, veprat e tij janë ekspozuar në Bienalen e Venedikut dhe, sipas një burimi diplomatik që e ka takuar atë vitet e fundit, ai shpesh shkruan në letër gjatë takimeve zyrtare dhe ua dhuron ato bashkëbiseduesve të tij si dhuratë.
“Në një ditë të mirë, ai do të të marrë në krahë edhe para një turme prej qindra njerëzish dhe do të të përqafojë e puthë, edhe nëse jeni takuar vite më parë. Por, në një ditë të keqe, ai nuk do të kujtojë kush je, edhe nëse jeni takuar me të dje”, tha i njëjti burim diplomatik.
Sipas një biznesmeni që operonte në Shqipëri, “Ngjitur me dhomën e mbledhjeve të kabinetit të tij është një kuzhinë me një shef kuzhine që shërben vaktet në mbledhje. Rama është një horr për ministrat e kabinetit të tij. Njëherë u ula me të dhe u ankova për vështirësitë në të bërit biznes në vend. Ai menjëherë e thirri ministren përgjegjëse për këtë dhe kërkoi që ajo të paraqitej para nesh. Kur ajo mbërriti, më pyeti: ‘Pse nuk flet me mua paraprakisht? A nuk e sheh që në fund ai mërzitet dhe zemërohet me ne?’”.
Yeffet nuk është i njohuri i vetëm i Ramës në komunitetin e biznesit izraelit. Biznesmeni Sani Sanilevich, i cili shërben si konsull nderi i Shqipërisë në Izrael, është gjithashtu i afërt me të dhe aktiv në Shqipëri, ku ai po punon për të ngritur një spital.
Gjatë vizitës së fundit të Ramës në Izrael, ai ishte mysafir i Sanilevich. Ai fluturoi për në Izrael me një aeroplan që ishte marrë me qira, me pagesë, nga partneri i biznesit të Sanilevich, biznesmeni Tzachi Nachmias. Një artikull i botuar në median shqiptare Reporter.al zbuloi se fluturimi për në Izrael nuk ishte paguar nga qeveria shqiptare. Rama e shpjegoi këtë duke thënë se vizita e tij në Izrael përfshinte “elementë sigurie” dhe ende nuk dihet se kush e pagoi fluturimin.
Rama është një emër i njohur në pasuritë e mëdha të Yeffet në Shqipëri dhe Yeffet ka biznese të pasurive të paluajtshme dhe infrastrukturës në vend, si dhe biznese sigurie. Më e rëndësishmja, një kompani në pronësi të Yeffet është partnere e kompanisë qeveritare të sigurisë “Kayo”. Yeffet u bashkua me “Kayo” për të ngritur një fabrikë në Shqipëri që prodhon automjete të blinduara, kamionë zjarrfikës, ambulanca dhe kamionë mbeturinash. Fabrika e përbashkët ua shet produktet e saj ministrive të qeverisë shqiptare, si dhe vendeve afrikane dhe shteteve të tjera anëtare të NATO-s.
Yeffet nuk është lidhja e vetme izraelite e “Kayo”-s. Nëntorin e kaluar, Haaretz zbuloi se Elbit Systems do të furnizonte Shqipërinë me sisteme të përparuara artilerie dhe dronë në bashkëpunim me Kayo-n, e cila do të ngrinte një fabrikë për prodhimin e këtyre sistemeve. Në prill të vitit 2025, mediat e huaja raportuan se Elbit do të ngrinte një shkollë fluturimi në Shqipëri.
Kompanitë dhe partneritetet e Yeffet, Ramës dhe qeverisë shqiptare kanë gjeneruar një mori artikujsh në median shqiptare që sulmojnë të dy. Arben Ahmetaj, i cili shërbeu si zëvendëskryeministër i Shqipërisë deri në vitin 2022, pohoi në një intervistë se “Projekti Kayo”, siç e përcaktoi ai, ishte “një projekt korruptiv që përfshinte transferimin e aseteve shtetërore shqiptare në duar private”.
Ahmetaj pohoi gjithashtu se Yeffet ishte i përfshirë në biznes me kompaninë ajrore Air Albania dhe kërkoi të blinte borxhin kombëtar të vendit. Në prill të këtij viti, Belind Këlliçi, nënkryetari i Partisë Demokratike (partia opozitare e Shqipërisë), tha se kompania e Ron Yeffet, R&I Trading, akuzohet për mashtrim në një padi civile kundër saj dhe “kërcënon pozicionin e Shqipërisë në NATO dhe të gjithë sigurinë e Aleancës së Atlantikut të Veriut”. Ai po i referohej një padie të ngritur në një gjykatë të Floridës nga biznesmeni amerikan Mark Faist, i cili pretendon se Yeffet përdori lidhjet e tij me Ramën dhe madje i premtoi atij një takim me Ramën, për ta mashtruar atë në lidhje me mundësitë e investimit të ofruara nga R&I.
Këto akuza kundër Yeffet ende nuk kanë rezultuar në ndonjë hetim nga autoritetet dhe është e dyshimtë nëse një padi në Florida për disa miliona dollarë mund të kërcënojë sigurinë e Shqipërisë, e lëre më aleancën e NATO-s. Megjithatë, marrëdhëniet kryeqytet-qeveri që janë krijuar midis Yeffet dhe Ramës aktualisht mund të bashkohen me protestat kundër projektit të Kushnerit në vend dhe të kërcënojnë statusin e Ramës si sundimtar.
Vetë Yeffet i pyetur mbi akuzat tha: “Unë nuk kam asnjë lidhje me Air Albania. Elementët e opozitës në Shqipëri po më përdorin mua dhe biznesmenë të tjerë si mjet për të sulmuar dhe dëmtuar kryeministrin e tyre”.
Zëdhënësja e qeverisë shqiptare tha: “Ka kaq shumë deklarata të pabazuara të bëra në sferën publike në Shqipëri, saqë përgjigjja ndaj secilës prej tyre është jo vetëm e pamundur, por edhe një veprim i pabazuar në vetvete. Kayo është një kompani shtetërore e themeluar në bazë të normave ndërkombëtare, me qëllim bashkëpunimin me sektorin privat për interesin publik. Akuzat kundër saj ilustrojnë se mënyra se si përdorimi i fjalës korrupsion është normalizuar është thjesht e neveritshme. Fjala hidhet po aq lehtë sa të pyesësh dikë se çfarë ka ngrënë për drekë, ndërsa në realitet duhet të përdoret vetëm kur ka fakte serioze dhe të besueshme që justifikojnë një akuzë të tillë. Në rastin e Kayos, këto akuza janë thjesht plotësisht të pabazuara”. / Burimi: “The Marker”
