Dy tendera të zhvilluar nga Bashkia e Durrësit për rindërtimin e pallateve të dëmtuara nga tërmeti i vitit 2019 kanë përfunduar në duart e të njëjtave kompani, me oferta pothuajse identike me fondet limit. Por pas këtyre kontratave, me vlerë rreth 4.5 milionë euro, Kontrolli i Lartë i Shtetit ka zbuluar një seri parregullsish që ngrenë dyshime serioze mbi konkurrencën dhe mënyrën se si janë administruar paratë publike.
Në qendër të gjetjeve është administrata e kryebashkiakes Emiriana Sako dhe dy kompanitë e ndërtimit, Rajli Ndërtim dhe G.P.G. Company, të cilat janë shpallur fituese të një numri të konsiderueshëm kontratash për rindërtimin në Durrës.
Sipas dokumentacionit të prokurimeve, në korrik 2024 bashkia hapi dy procedura për riaftësimin strukturor të pallateve të dëmtuara, njëra për godinën e njohur si “Big Kristi” dhe tjetra për pallatet nr. 8 dhe 10 në rrugën “Pelikan”.
Fondi limit për pallatin “Big Kristi” ishte 156.38 milionë lekë pa TVSH, ndërsa bashkimi i kompanive Rajli Ndërtim dhe G.P.G. Company fitoi me një ofertë prej 156.01 milionë lekësh.
Për pallatet në rrugën “Pelikan”, e njëjta dyshe ofroi 290.57 milionë lekë, kundrejt fondit limit prej 291.31 milionë lekësh.
Në të dyja rastet, ofertat fituese përfaqësonin rreth 99.75% të fondit të vënë në dispozicion nga bashkia. Nga afro 448 milionë lekë të planifikuara për investimet, diferenca me ofertat fituese ishte vetëm 1.1 milionë lekë.
Pra, dy procedurat e zhvilluara me fonde publike prodhuan një kursim prej më pak se një çerek për qind, një tregues që ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e konkurrencës.
Por problemi, sipas gjetjeve të auditimit, nuk kufizohet vetëm te çmimet e ofertave.
Në procedurën për pallatet e rrugës “Pelikan”, katër nga gjashtë operatorët pjesëmarrës u skualifikuan nga Komisioni i Vlerësimit të Ofertave.
KLSH ka konstatuar se të paktën tre prej kompanive të përjashtuara plotësonin kriteret e kërkuara, ndërsa argumentet e përdorura për skualifikimin e tyre nuk mbështeteshin në dokumentacionin përkatës.
Në disa raste, vlerësimi ishte bërë mbi të dhëna të interpretuara gabim, përfshirë identifikimin e mjeteve dhe targave të tyre.
Ndërsa konkurrentët largoheshin nga gara, audituesit evidentuan mangësi edhe në dokumentet e bashkimit fitues.
Sipas raportit, Rajli Ndërtim nuk kishte deklaruar të gjitha pajisjet e kërkuara për realizimin e punimeve, përfshirë fadromën, autobetonierën dhe sipërfaqen e nevojshme të skelerive.
Nga ana tjetër, G.P.G. Company nuk kishte paraqitur fotografitë provuese për një pjesë të makinerive të kërkuara në dokumentet e tenderit.
Një tjetër problem lidhet me kapacitetet teknike të deklaruara nga kompanitë për realizimin e dy kontratave.
Të dyja procedurat u zhvilluan në të njëjtën periudhë dhe kishin afate të njëjta zbatimi. Megjithatë, bashkimi i operatorëve kishte paraqitur të njëjtin personel, mjete dhe drejtues teknikë për punime që duhej të realizoheshin paralelisht në kantiere të ndryshme.
Sipas audituesve, kjo situatë duhej të ishte shqyrtuar nga komisioni i vlerësimit për të verifikuar nëse kompanitë dispononin kapacitetet e nevojshme për përmbushjen e të dyja kontratave njëkohësisht.
Problemet vijuan edhe pas përfundimit të procedurave të prokurimit.
Për pallatin “Big Kristi”, KLSH ka evidentuar se kontrata ishte lidhur dhe punimet kishin nisur pa pasur në dosje dokumentacionin e kërkuar për lejen e ndërtimit dhe oponencën teknike të projektit.
Këto konstatime marrin rëndësi të veçantë pasi bëhet fjalë për ndërhyrje në strukturat e godinave të dëmtuara nga tërmeti, ku respektimi i kërkesave teknike dhe ligjore është thelbësor për sigurinë e ndërtimeve.
Por dy tenderat nuk janë rastet e vetme ku përzgjedhja e kompanive ka ngritur pikëpyetje.
Në të njëjtën paketë rindërtimi, Bashkia Durrës zhvilloi edhe procedurën për pallatin “Rajfi” në rrugën “Iljaz Reka”, me fond limit afro 119 milionë lekë.
Këtë herë fituese u shpall kompania Inerti, me një ofertë vetëm 14,626 lekë më të ulët se fondi limit.
Në dy tenderat e fituar nga Rajli Ndërtim dhe G.P.G. Company, Inerti kishte paraqitur oferta që nuk mund të pranoheshin, për shkak të tejkalimit të fondit limit dhe mangësive në dokumentacionin e kërkuar.
Ndërsa në procedurën për pallatin “Rajfi”, dy kompanitë që kishin fituar kontratat e mëparshme nuk morën pjesë.
Kjo shpërndarje e kontratave mes një numri të kufizuar operatorësh, e shoqëruar me oferta shumë pranë fondit limit, ngre nevojën për një verifikim më të thelluar të konkurrencës, megjithëse nuk provon në vetvete ekzistencën e një marrëveshjeje mes kompanive.
Rajli Ndërtim rezulton të ketë përfituar kontrata të shumta nga Bashkia Durrës gjatë viteve të fundit, shpesh në bashkëpunim me G.P.G. Company.
Edhe në auditime të mëparshme janë evidentuar problematika lidhur me mënyrën e deklarimit të kapaciteteve dhe administrimin e kontratave të fituara nga ky bashkim operatorësh.
Në një tender për investime në zonën e Rrashbullit, audituesit kishin ngritur pikëpyetje mbi ndarjen e punimeve mes dy kompanive dhe mënyrën se si ishin realizuar pagesat për kontratën.
Megjithatë, bashkëpunimi i tyre në prokurimet e Bashkisë Durrës ka vijuar edhe në vitet pasuese.
Raste të tjera problematike janë raportuar në tenderat për ndërhyrjet në rrugën “Taulantia” dhe pallatin “Viko”, ku proceset e konkurrimit janë shoqëruar me skualifikime, ankesa dhe ndërhyrje të Komisionit të Prokurimit Publik.
E gjithë kjo panoramë e vendos administrimin e fondeve të rindërtimit nën përgjegjësinë institucionale të Bashkisë Durrës, të drejtuar nga Emiriana Sako.
Raporti i KLSH-së evidenton shkelje në procedurat e zhvilluara nga strukturat e bashkisë, por përgjegjësia personale e kryebashkiakes për veprime të paligjshme nuk mund të konsiderohet e provuar vetëm nga këto konstatime.
Ajo që kërkon shpjegim është përse, edhe disa vite pas tërmetit, kontratat e rindërtimit vijojnë të shoqërohen me kufizim të konkurrencës, mangësi në dokumentacionin e fituesve dhe oferta që lënë pothuajse të paprekur fondin limit.
Fondet e rindërtimit u miratuan për t’u kthyer banorëve sigurinë dhe banesat e dëmtuara nga fatkeqësia natyrore, jo për të krijuar një treg kontratash ku të njëjtat kompani përfitojnë vazhdimisht nga procedura me konkurrencë të dobët.
Dhe kur nga 4.5 milionë euro të planifikuara kursehen më pak se 0.25%, ndërsa audituesit zbulojnë konkurrentë të skualifikuar pa bazë dhe fitues me dokumentacion të mangët, pyetja nuk është më vetëm kush i fitoi tenderat, por kush i lejoi të zhvilloheshin në këtë mënyrë. /korrieri
















