Blerja e një apartamenti në kryeqytet është kthyer në një mision pothuajse të pamundur për shumicën e shqiptarëve që jetojnë vetëm nga paga mujore. Çmimet e banesave po rriten shumë më shpejt sesa pagat, duke e zgjatur çdo vit më tepër kohën që duhet për të siguruar një shtëpi.
Sipas përllogaritjeve të revistës “Monitor”, një individ që punon me pagë mesatare duhet të punojë rreth 19 vite për të blerë një apartament 70 m² në Tiranë, duke e renditur kryeqytetin shqiptar ndër më të shtrenjtët në Europë përsa i përket përballueshmërisë së strehimit.
Në vitin 2014, një apartament në Tiranë kushtonte mesatarisht 820 euro/m², ose 56 mijë euro për një apartament 70 metra katror. Me pagën mesatare reale të asaj kohe, 51 mijë lekë në muaj, duheshin rreth 13.1 vite punë për të blerë një banesë.
Në vitin 2024, çmimi mesatar ka arritur në 2.100 euro/m², ose 147 mijë euro për të njëjtin apartament, gati tre herë më shumë se një dekadë më parë. Paga mesatare reale në të njëjtin vit ishte 66.100 lekë në muaj, çka do të thotë se një familje duhet të punojë 18.6 vite për të blerë një shtëpi — rreth 6 vite më shumë se në vitin 2014.
Edhe pse kursi i euros është ulur ndjeshëm (në 100.7 lekë, sipas Bankës së Shqipërisë), kjo nuk ka mjaftuar për të kompensuar rritjen galopante të çmimeve. Një apartament standard kushton sot 14.8 milionë lekë, nga 7.8 milionë lekënjë dekadë më parë.
Nëse llogaritet me pagën nominale (77.500 lekë/muaj), periudha e punës për të blerë një apartament në Tiranë mbetet rreth 15.9 vite.
Çmimet e banesave janë rritur mesatarisht 30–40% në vit gjatë tre viteve të fundit, sipas të dhënave nga KeyData dhe Banka e Shqipërisë. Kjo rritje ka ardhur nga një sërë faktorësh:
- rritja e kostove të ndërtimit dhe e pagave në sektor;
- taksa të reja bashkiake, si ajo e infrastrukturës dhe e strehimit;
- çmimet e reja të referencës që kanë rritur automatikisht barrën fiskale për ndërtuesit;
- ekonomia informale dhe pastrimi i parave, që kanë fryrë artificialisht kërkesën;
- si dhe rritja e kërkesës nga të huajt, veçanërisht në zonat bregdetare.
Krahasuar me qytetet evropiane, Tirana renditet më keq se Amsterdami, Athina apo Praga për sa i përket raportit mes çmimit të apartamenteve dhe pagave. Në këto qytete, duhen rreth 15 paga vjetore për një banesë 70 m², ndërsa në Tiranë duhen deri në 19.
Sipas vlerësimeve të Numbeo, Shqipëria është vendi më i papërballueshëm në Europë për blerjen e një banese, me një tregues mesatar prej 16.3 vite pune për një apartament, më shumë se çdo vend tjetër të kontinentit.
Ky realitet po e kthen strehimin në një luks për shumicën e shqiptarëve. Të rinjtë e punësuar, edhe nëse kursejnë për vite të tëra, nuk arrijnë të afrohen me çmimet e tregut. Si pasojë, shumë prej tyre zgjedhin qiranë afatgjatë ose largimin jashtë vendit, ku pagat dhe kreditë e strehimit janë më të favorshme.
Në një vend ku të ardhurat për frymë mbeten ndër më të ulëtat në Europë, rritja e vazhdueshme e çmimeve të pronave pa një politikë sociale të qartë për strehimin po e thellon ndarjen mes pasurisë së grumbulluar dhe punës së ndershme.
Sot, blerja e një shtëpie në Tiranë nuk është më ëndërr – është ekuacion i pamundur për shumicën e shqiptarëve që jetojnë me pagë. /korrieri
