Sektori i energjisë rikthehet sërish në qendër të dyshimeve për abuzime të mëdha me paratë publike. Pas anijeve “Tigri 1” dhe “Tigri 3”, që u prezantuan si zgjidhje për krizën energjetike, por nuk prodhuan energji ndërkohë që u kushtuan shqiptarëve afro 80 milionë euro, një tjetër rast ngre pikëpyetje serioze mbi mënyrën se si qeveria ka menaxhuar kontratat në energji.
Në fokus është Parku Fotovoltaik i Karavastasë, projekti i prezantuar nga Edi Rama dhe Belinda Balluku si një sukses i madh për Shqipërinë, për shkak të çmimit 24.89 euro për megavat/orë që kompania Voltalia ofroi në ankandin e vitit 2020.
Por dokumentet, kontratat dhe raportet zyrtare të ERE tregojnë një tjetër histori. Ajo që iu shit publikut si çmim rekord i ulët, rezulton se më pas është kthyer në një skemë ku KESH ka blerë të gjithë energjinë e prodhuar nga Karavasta Solar me çmime shumë më të larta se ato të shpallura në fillim.
Sipas kontratës fillestare, gjysma e prodhimit, 70 MW, do të blihej nga shteti me çmim fiks 24.89 euro/MWh për 15 vite, ndërsa pjesa tjetër do të shitej nga kompania në treg të lirë. Ky ishte edhe thelbi i ankandit ndërkombëtar.
Por më 15 korrik 2022, pas ndryshimit të marrëveshjes së blerjes së energjisë, Karavasta Solar nuk do ta shiste më energjinë te FTL, siç ndodh me shumicën e prodhuesve të tjerë të energjisë së rinovueshme, por drejtpërdrejt te KESH.
Ky ndryshim është thelbësor. Raporti Vjetor i ERE për vitin 2024 konfirmon se e gjithë energjia e prodhuar nga Karavasta Solar është përfshirë në prodhimin total të KESH, pasi KESH ka lidhur kontratë për blerjen e gjithë sasisë së prodhuar nga kompania.
Sipas të dhënave të ERE, në vitin 2024 Karavasta Solar prodhoi 258.382 MWh energji, të cilat KESH i bleu me çmim mesatar 65.33 euro/MWh, me vlerë totale 20.256.693 euro me TVSH.
Kjo do të thotë se çmimi real i blerjes nuk është ai që u shpall publikisht në ankand. Nëse gjysma e prodhimit duhet të blihej me 24.89 euro/MWh, atëherë pjesa tjetër rezulton të jetë paguar me një çmim shumë më të lartë, rreth 105.77 euro/MWh.
Ky është ndryshimi që e kthen një kontratë të prezantuar si sukses publik në një faturë të rëndë për buxhetin dhe konsumatorët shqiptarë.
Sipas përllogaritjeve mbi prodhimin e vitit 2024, nëse gjysma e energjisë do të paguhej me 24.89 euro/MWh dhe gjysma tjetër me çmimin tavan 55 euro/MWh, vlera totale pa TVSH do të ishte rreth 10.3 milionë euro. Por faktikisht, sipas ERE, KESH ka paguar 16.88 milionë euro pa TVSH.
Diferenca vetëm për një vit arrin në rreth 6.5 milionë euro. Nëse kjo llogari shtrihet përgjatë gjithë periudhës së kontratës, dëmi i mundshëm përllogaritet në mbi 111 milionë euro.
Rasti bëhet edhe më problematik sepse Raporti i ERE për vitin 2025 konfirmon se nga 53 centrale fotovoltaike në prodhim, 42 shesin energjinë te FTL, 9 operojnë në treg të lirë, ndërsa vetëm Karavasta Solar ia shet të gjithë energjinë KESH.
Kjo e vendos kompaninë në një pozitë të veçantë dhe të favorshme krahasuar me prodhuesit e tjerë.
Në këtë histori dalin edhe emrat e zyrtarëve që kanë pasur rol në procedura, nga Belinda Balluku te Enea Karakaçi dhe Ergys Verdho. Pikërisht ndryshimet kontraktuale, kalimi nga FTL te KESH dhe mënyra se si u trajtuan balancimet e energjisë janë pjesët që kërkojnë hetim të thelluar nga drejtësia.
Për më tepër, Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka paralajmëruar Shqipërinë për shkelje të rregullave të tregut europian të energjisë dhe të balancimit, duke kërkuar masa deri më 1 korrik 2026.
Pyetja kryesore është e thjeshtë: A ishte Parku i Karavastasë një investim strategjik në interes të Shqipërisë, apo një kontratë e ndërtuar për të favorizuar një kompani të vetme, me kosto të rëndë për shqiptarët?
Për këtë nuk mund të japë përgjigje politika. Përgjigjen duhet ta japin dokumentet, auditimet dhe hetimi penal. Por të dhënat e deritanishme tregojnë se çmimi 24.89 euro/MWh, i shitur si sukses historik, është kthyer në një faturë shumë më të lartë për KESH dhe për qytetarët shqiptarë.
