– Prestigjiozja britanike The Guardian i ka kushtuar sërish vëmendje protestave në Shqipëri, duke i cilësuar ato si “shpërthimin më të madh të trazirave që nga rënia e komunizmit”, ndërsa thekson se pakënaqësia qytetare ka kaluar tashmë përtej çështjeve mjedisore dhe është shndërruar në një sfidë të drejtpërdrejtë ndaj qeverisë.
Në një editorial të publikuar së fundmi, gazeta shkruan se për më shumë se një muaj mijëra qytetarë kanë protestuar në rrugët e Tiranës, duke kundërshtuar projektet luksoze të mbështetura nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Por tani, theksohet në artikull, kërkesat e protestuesve kanë marrë një dimension politik, me thirrje për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.
Në analizë përmendet edhe reagimi i eurodeputetëve, të cilët kanë kërkuar ndalimin e ndërtimeve në zonat e mbrojtura dhe kanë paralajmëruar se projektet mund të ndikojnë negativisht në procesin e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Artikulli i plotë:
Për më shumë se një muaj, mijëra njerëz kanë dalë në rrugët e Tiranës për të protestuar kundër qeverisë së tyre , në shpërthimin më të madh të trazirave në Shqipëri që nga rënia e komunizmit më shumë se tre dekada më parë. Ajo që filloi me shqetësime mjedisore në lidhje me mbrojtjen e një rezervati natyror dhe më shumë se 2,500 specieve që ai strehon, është shndërruar në revolucionin e flamingove, duke vënë në pikëpyetje vetë drejtimin e vendit.
Shqiptarët janë të zemëruar që zhvillimet luksoze multimiliardë dollarëshe të mbështetura nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump kërcënojnë një nga zonat e fundit të egra në Adriatik, Zvërnecin, lagunën e tij dhe ishullin e afërt të Sazanit dhe janë të tërbuar për mungesën e transparencës rreth projekteve. Qeveria thotë se marrëveshjet nuk janë finalizuar. Por videot e buldozerëve në plazhe shkaktuan protesta masive.
Tani demonstruesit po kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit të tyre, Edi Rama, i cili fitoi një mandat të katërt vetëm vitin e kaluar, megjithëse me një pjesëmarrje prej vetëm 45%. Z. Rama ka këmbëngulur se “nuk ka absolutisht asnjë shans që investimi të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”. Kreu i Partisë Socialiste ka joshur me entuziazëm biznesin dhe pasurinë e huaj, duke argumentuar se është thelbësore që një nga vendet më të varfra të Evropës të lulëzojë. Shqiptarët i mirëpresin investimet, por kjo nuk do të thotë se ata duan të shesin të drejtën e tyre të lindjes – veçanërisht nëse kushtet e marrëveshjes janë të paqarta. Z. Rama është portretizuar si një udhëheqës që e tërheq vendin e tij në botën moderne. Kritikët në vend ankohen për demokracinë buldozer, më tërheqëse nga distanca.
Z. Rama fajëson ndjenjat anti-Trump për reagimin negativ. Votuesit në të gjithë Evropën janë të vëmendshëm ndaj shenjave se udhëheqësit e tyre mund të detyrohen të bëjnë kompromis me interesat kombëtare nga frika e zemërimit të Donald Trump. Por lëvizja ka shumë më tepër të bëjë me zhgënjimin si me qeverinë e z. Rama ashtu edhe me udhëheqësin konservator të opozitës, Sali Berishën, një ish kryeministër i cili në një kohë ishte i ndaluar të hynte në SHBA nën administratën e Biden për korrupsion të dyshuar.
Zhvillimi i Zvërnecit është bërë i mundur nga një ndryshim ligjor i vitit 2024 që lejon ndërtimin në rezervatet natyrore për zhvillime me pesë yje. Për shumë njerëz, nuk ka prova më të qarta se njerëzit e zakonshëm shiten në dobi të super të pasurve. Siç i tha një protestues i moshuar shqiptar Guardian: “Kanë kaluar më shumë se 30 vjet dhe spitalet tona janë ende të tmerrshme, sistemi ynë arsimor është i tmerrshëm, nuk ka vende pune dhe të gjithë po largohen… Ne kemi mësuar nga përvoja se projekte të ngjashme u sjellin dobi vetëm një pakice të pasurish.”
Shqiptarët po kërkojnë që politika t’u ofrojë diçka më të mirë. Ka jehonë të protestave të gjata në Serbi kundër favorizimit të miqësisë dhe mungesës së përgjegjësisë. Çuditërisht, një vend i njohur për nivelet e larta të emigracionit ka parë qytetarë të rinj dhe të arsimuar të kthehen për të luajtur një rol në protesta. Shqiptarët që më parë kishin frikë se kishte pak të ardhme në vendin e tyre po përpiqen të krijojnë një të tillë.
Eurodeputetët kanë bërë thirrje për ndalimin e menjëhershëm të ndërtimeve në zonat e brishta dhe kanë paralajmëruar se projekti i resortit vë në rrezik planet e pranimit të Shqipërisë në BE. Ky duhet të jetë një mesazh qortues për zotin Rama, i cili ka premtuar të sigurojë anëtarësimin deri në vitin 2030. Por kryeministri duhet t’i dëgjojë para së gjithash bashkëqytetarët e tij. Kjo nuk është vetëm një betejë për të mbrojtur një pjesë të çmuar të natyrës, sado e rëndësishme që është ajo. Bëhet fjalë nëse vendi mund të gjejë një kurs më të mirë sesa rritja afatshkurtër që pasuron pakicën përmes marrëveshjeve të errëta.
