Presidenti amerikan Donald Trump dëshiron të blejë Groenlandën, pasi thotë se është mënyra e vetme që Shtetet e Bashkuara të sigurojnë mbrojtjen e tyre. Danimarka dhe Groenlanda, një territor autonom, refuzojnë dhe thonë se çdo shqetësim i Uashingtonit mund të adresohet përmes marrëveshjes ekzistuese të mbrojtjes.
Tetë vende kanë territor në Arktik: Rusia, Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Danimarka, Norvegjia, Suedia, Finlanda dhe Islanda. Reuters ka përgatitur një përmbledhje të aseteve të tyre ushtarake.
RUSIA
Gjysma e tokës në Arktik është territor rus. Që nga viti 2005, Moska ka rihapur dhe modernizuar dhjetëra baza ushtarake të epokës sovjetike, si në tokën arktike ashtu edhe në ishujt e saj veriorë.
Rusia mban një gjendje të lartë gatishmërie në vendin e testimeve bërthamore në Novaya Zemlya, një arkipelag arktik, megjithëse nuk ka kryer test me shpërthim bërthamor që nga viti 1990. Në tetorin e kaluar, ajo kreu një test të raketës lundruese Burevestnik me energji bërthamore nga Novaya Zemlya.
Në Arktikun Evropian, Gadishulli Kola strehon rreth dy të tretat e kapaciteteve bërthamore të goditjes së dytë të Rusisë, aftësinë për t’iu kundërpërgjigjur një sulmi bërthamor, sipas Mathieu Boulegue, studiues në Institutin Polar të Wilson Center.
Zona është gjithashtu shtëpia e Flotës Veriore të Rusisë, me seli në Severomorsk, e cila operon gjashtë nga 12 nëndetëset e armatosura me armë bërthamore të vendit. Gjashtë të tjerat operohen nga Flota e Paqësorit me bazë në Vladivostok.
E vetmja mënyrë që Flota Veriore të hyjë në Atlantikun e Veriut është përmes Detit Barents, mes arkipelagut norvegjez Svalbard dhe bregut verior të Evropës. Mbajtja e këtij aksesit të lirë është jetike për Moskën.
SHTETET E BASHKUARA DHE KANADAJA
Që nga viti 1957, SHBA-të dhe Kanadaja janë mbrojtur së bashku kundër kërcënimeve ndaj territoreve të tyre, përfshirë raketat bërthamore, përmes Komandës së Mbrojtjes Ajrore të Amerikës së Veriut (NORAD).
Ata po modernizojnë NORAD-in: Kanadaja po blen dy sisteme radarësh “over-the-horizon” që mbulojnë Arktikun dhe qasjet polare, me të parin që pritet të hyjë në funksion deri në vitin 2028.
Presidenti Trump dëshiron të zhvillojë një sistem të ri mbrojtjeje raketore, të quajtur Golden Dome, për të cilin thotë se Groenlanda është thelbësore.
Uashingtoni ka Bazën Hapësinore Pituffik në veri të Groenlandës sipas një marrëveshjeje mbrojtjeje me Danimarkën. Përndryshe, shumica e forcave të tij arktike ndodhen në tetë baza në Alaskë dhe përbëjnë rreth 22 mijë personel ushtarak.
Kanadaja ka pesë baza arktike, përfshirë Alert, një stacion i inteligjencës së sinjaleve në Ishullin Ellesmere, vendbanimi më verior i përhershëm në botë.
Në jug të Rrethit Arktik, Kanadaja operon një bazë në Yellowknife, Territoret Veriperëndimore, që strehon një grup patrulluesish dhe një bazë ajrore.
Kanadaja po ndërton një objekt në Ishullin Baffin për furnizimin e anijeve patrulluese, megjithëse projekti ka pësuar vonesa të shumta. Ndërkohë, SHBA-të po zgjerojnë portet ekzistuese në Nome, Alaska.
DANIMARKA
Komanda e Përbashkët Arktike e Danimarkës, me seli në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk, ka rreth 150 personel ushtarak dhe civil.
JAC është gjithashtu e pranishme në bazën ajrore Kangerlussuaq si dhe në katër stacione më të vogla ushtarake në Groenlandën lindore dhe verilindore. JAC ka një oficer ndërlidhës në Pituffik.
Patrulla Sirius me qentë e saj të slitave, e ironizuar nga Trump, është një njësi ushtarake që kryen zbulime afatgjata në kushtet ekstreme të Groenlandës verilindore.
SUEDIA DHE FINLANDA
Suedia nuk ka baza në veri të Rrethit Arktik, por ka një bazë ajrore në Lulea, në bregun verior të Gjirit të Bothnia, dhe një bazë ushtarake me dy regjimente në Boden, rreth 40 km brenda tokës.
Finlanda ka një bazë ajrore në Rovaniemi, në Rrethin Arktik, dhe një bazë të Brigadës Jaeger më në veri, në Laplandën finlandeze.
Që kur iu bashkuan NATO-s, të dy vendet po integrojnë ushtritë e tyre me pjesën tjetër të aleancës.
NORVEGJIA
Norvegjia është monitoruesi i NATO-s për një zonë të gjerë detare prej rreth 2 milion km² të Atlantikut të Veriut, përfshirë Arktikun.
Shumë nga instalimet e saj ushtarake ndodhen mbi Rrethin Arktik. Ajo ka katër baza ajrore, përfshirë një për avionët e rinj F-35, dy baza detare, një varg bazash tokësore dhe një qendër pritjeje për aleatët e NATO-s që vijnë për përforcime në rast sulmi.
Nuk ka instalime ushtarake në Svalbard, arkipelagun arktik të Norvegjisë.
ISLANDA
Ishulli i Atlantikut të Veriut është anëtar i NATO-s, por nuk ka ushtri, vetëm një shërbim roje bregdetare.
Ajo strehon avionë patrullues detarë P-8A Poseidon të Marinës Amerikane në një dislokim rotativ, me bazë në bazën ajrore Keflavik, pranë Reykjavikut.
Avionët luftarakë të NATO-s rrotullohen periodikisht në Keflavik për të mbajtur të sigurt hapësirën ajrore të Islandës. Dislokimi zakonisht zgjat dy deri në tre javë, tre herë në vit.
