E martë, 17 Nëntor, 2026
Gazeta Korrieri
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Investigim
  • SPAK News
  • Botë
  • Show Bizz
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shfaq të gjitha rezultatet
Gazeta Korrieri
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Investigim
  • SPAK News
  • Botë
  • Show Bizz
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shfaq të gjitha rezultatet
Gazeta Korrieri
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shfaq të gjitha rezultatet
Kreu Aktualitet

Shkencëtarët zbulojnë “çelësin” e trurit të mprehtë në pleqëri

Korrieri nga Korrieri
27.02.2026
në Aktualitet
A A
Shkencëtarët zbulojnë “çelësin” e trurit të mprehtë në pleqëri
103
NDARJE
10.3k
SHIKIME
Ndaje në FacebookNdaje në WhatsApp

Personat mbi 80 dhe 90 vjeç që ruajnë një kujtesë të mprehtё – të njohur si “SuperAgers” – prodhojnë dy herë më shumë neurone të reja sesa bashkëmoshatarët e tyre të shëndetshëm dhe rreth 2.5 herë më shumë sesa personat me Alzheimer. Ky është përfundimi i një studimi të ri, i cili sugjeron se truri i plakur ka ende aftësinë për t’u rigjeneruar.

Sipas autores së studimit, Dr. Tamar Gefen nga Northwestern University, neuronet e reja janë më plastike dhe më të adaptueshme – ato kanë aftësi më të lartë për t’u integruar dhe për të krijuar lidhje të reja në tru.

Studimi zbuloi gjithashtu se truri i këtyre personave ka një “ekosistem” më të pasur në hipokampus – zona përgjegjëse për kujtesën – i cili ushqen dhe mbështet lindjen e neuroneve të reja (neurogjenesën). Kjo aftësi për të krijuar dhe mbijetuar neurone të reja rrit plasticitetin e trurit, duke e ndihmuar atë të përballojë dëmtimet dhe efektet e moshës.

Madje, sipas autorëve, disa “SuperAgers” kishin më shumë neurone të reja sesa të rritur në moshë 30–40 vjeç. “Profili i tyre tregon rezistencë ndaj kalimit të kohës,” thekson profesorja Orly Lazarov nga Universiteti i Illinois.

Çfarë është një “SuperAger”?

Për t’u konsideruar i tillë, një person duhet të jetë mbi 80 vjeç dhe të kalojë teste të rrepta tё aftёsisё njohëse, duke treguar kujtesë episodike të jashtëzakonshme – aftësinë për të kujtuar ngjarje dhe përvoja personale me detaje. Interesant është fakti se inteligjenca (IQ) e tyre është e ngjashme me bashkëmoshatarët, çka do të thotë se diferenca nuk qëndron tek “zgjuarsia”, por tek struktura dhe funksionimi i trurit.

Shumë “SuperAgers” ndajnë disa tipare: qëndrim pozitiv, aktivitet fizik, stimulim të vazhdueshëm mendor (lexim, mësim), jetë sociale aktive dhe angazhim në komunitet. Megjithatë, jo të gjithë ndjekin stil jetese perfekt – disa kanë diabet apo sëmundje zemre – çka tregon se faktorët biologjikë luajnë rol kyç.

Çfarë e bën trurin e tyre të ndryshëm?

Analizat e indeve të trurit treguan se korteksi cingulat, zona e vëmendjes dhe motivimit, është më i trashë tek SuperAgers sesa tek personat në të 50-at dhe 60-at. Hipokampusi i tyre ka tre herë më pak grumbullime proteine tau – një nga shenjat kryesore të Alzheimerit. Dhe gjithashtu, neuronet në korteksin entorhinal janë më të mëdha dhe më të forta strukturalisht – madje më të zhvilluara se tek persona shumë më të rinj.

Studimi i ri, i publikuar në revistën Nature, përdori një teknikë të avancuar për të analizuar qelizat e trurit nga pesë grupe të ndryshme: “SuperAgers”, të rinj të shëndetshëm, të moshuar pa rënie tё aftёsisё njohëse, persona me demencë të hershme dhe pacientë me Alzheimer.

Rezultatet treguan se dy lloje qelizash janë thelbësore për ruajtjen e kujtesës: neuronet CA1, të rëndësishme për konsolidimin dhe rikthimin e kujtimeve; dhe astrocitet, qeliza mbështetëse që rregullojnë qarkullimin e gjakut dhe nxisin formimin e sinapseve – bazën e mësimit dhe kujtesës.

Tek “SuperAgers”, këto qeliza bashkëpunojnë në një mjedis shumë të pasur biologjik, duke forcuar lidhjet midis neuroneve dhe duke ruajtur funksionin njohës.

A mund ta arrijmë edhe ne këtë?

Ekspertët theksojnë se, ndonëse mund të ekzistojë një avantazh gjenetik, studimet tregojnë se zgjedhjet e stilit të jetesës ndikojnë realisht në shëndetin e trurit. Ushqimi i shëndetshëm, aktiviteti fizik, menaxhimi i stresit, gjumi cilësor dhe kontrolli i faktorëve vaskularë mund të rrisin madhësinë e hipokampusit dhe të reduktojnë shenjat e Alzheimerit.

“Dikur na mësonin se qelizat e trurit nuk rigjenerohen. Tani kemi prova të forta se ato mund të rriten, nëse bëjmë zgjedhje të mira për trurin,” thekson Dr. Richard Isaacson, specialist i parandalimit të Alzheimerit.

Zbulimi i ri nuk është vetëm një lajm shkencor – është një mesazh shprese: truri nuk është i dënuar të dobësohet me kalimin e viteve. Në disa raste, ai mund të mbetet i mprehtë dhe i qëndrueshëm edhe në dekadën e nëntë të jetës.

Para

Korridori 8 dhe “Aneksi” i Librazhdit: Një “monument” korrupsioni ngulur në segmentin e dështimit infrastrukturor

Pas

Monika Kryemadhi: Do dalin mesazhet e mia me Ramën, si ia kemi futur Metës. Ai donte Klosin, ne Veliajn

Nga Kategoria

Fjalimi/ Pse Rama e kurseu Veliajn në asamblenë e PS-së
Aktualitet

Fjalimi/ Pse Rama e kurseu Veliajn në asamblenë e PS-së

16.11.2026
10.4k
Kthesa e Erion Braçes, heq dorë nga kandidimi për Tiranën
Aktualitet

Kthesa e Erion Braçes, heq dorë nga kandidimi për Tiranën

16.11.2026
10.3k
Zhvillime të tejra nga SPAK: Hap “Dosjen Balluku 2”! Hetime për tendera të tjerë
Aktualitet

Zhvillime të tejra nga SPAK: Hap “Dosjen Balluku 2”! Hetime për tendera të tjerë

16.11.2026
10.3k
Aksidenti ku humbi jetën shefi i Krimeve në Vlorë, policia del me njoftim zyrtar
Aktualitet

Aksidenti ku humbi jetën shefi i Krimeve në Vlorë, policia del me njoftim zyrtar

16.11.2026
10.4k

Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *

Të Përzgjedhura

Bashkia e Tiranës dha leje për ndërtime me vlerë 1.8 miliardë euro në 2024, mbledh rekord nga taksat 

Kandidat i “përbashkët” për Bashkinë e Tiranës, opozita e përçarë

16.11.2026
10.3k
U arrestua në Greqi dhe pranoi 2 vrasjet në Shqipëri, Policia e Shtetit: Shqiptari me 3 identitete, me rrezikshmëri të lartë

U arrestua në Greqi dhe pranoi 2 vrasjet në Shqipëri, Policia e Shtetit: Shqiptari me 3 identitete, me rrezikshmëri të lartë

11.11.2026
10.4k
Djegia e makinës së gazetarit Sami Curri, Policia nuk ka ende asnjë të dyshuar edhe pas 6 muajsh

Djegia e makinës së gazetarit Sami Curri, Policia nuk ka ende asnjë të dyshuar edhe pas 6 muajsh

14.11.2026
10.4k
Blendi Klosi tregon çfarë ndodhi në Asamble: Elisa Spiropali nuk është më pjesë e asnjë forumi drejtues të PS

Blendi Klosi tregon çfarë ndodhi në Asamble: Elisa Spiropali nuk është më pjesë e asnjë forumi drejtues të PS

16.11.2026
10.3k
PS-PD bëhen bashkë kundër popullit: Protesta nuk i do, ata imponohen me kartonët

PS-PD bëhen bashkë kundër popullit: Protesta nuk i do, ata imponohen me kartonët

12.11.2026
10.4k
80 euro dita dhe nuk gjejnë punëtorë! Pronarët grekë të dëshpëruar, rrezikojnë të lënë ullinjtë pa vjelë

80 euro dita dhe nuk gjejnë punëtorë! Pronarët grekë të dëshpëruar, rrezikojnë të lënë ullinjtë pa vjelë

15.11.2026
10.4k

Boom-i Javës

“Mos fol tani, sqarohemi kur të dalim…”, përgjimi në qeli i nënës e djalit që akuzohen për vrasjen e kryefamiljarit të tyre!

“Mos fol tani, sqarohemi kur të dalim…”, përgjimi në qeli i nënës e djalit që akuzohen për vrasjen e kryefamiljarit të tyre!

12.11.2026
10.5k
Egjipti shpall Organizate Terroriste Shoqatën Ardhmëria në Shqipëri: Ka qendra në Tiranë, Dibër, Vlorë, Durrës…

Egjipti shpall Organizate Terroriste Shoqatën Ardhmëria në Shqipëri: Ka qendra në Tiranë, Dibër, Vlorë, Durrës…

11.11.2026
10.4k
Ora të shtrenjta, “paleta” me para, makina luksoze dhe apartament miliona euro/ Jeta luksoze e “bosit” të klanit Çopja! (Foto)

Ora të shtrenjta, “paleta” me para, makina luksoze dhe apartament miliona euro/ Jeta luksoze e “bosit” të klanit Çopja! (Foto)

11.11.2026
10.4k
80 euro dita dhe nuk gjejnë punëtorë! Pronarët grekë të dëshpëruar, rrezikojnë të lënë ullinjtë pa vjelë

80 euro dita dhe nuk gjejnë punëtorë! Pronarët grekë të dëshpëruar, rrezikojnë të lënë ullinjtë pa vjelë

15.11.2026
10.4k
Identifikohet shqiptari i vrarë në Spanjë, kush është 39-vjeçari nga Vlora që u ekzekutua në tarracën e një lokali

Identifikohet shqiptari i vrarë në Spanjë, kush është 39-vjeçari nga Vlora që u ekzekutua në tarracën e një lokali

11.11.2026
10.4k
Kush është 30-vjeçari që u kap me pistoletë në Bllok (sherr me policët, shkatërron dhe ambientet e Komisariatit nr.2)

Kush është 30-vjeçari që u kap me pistoletë në Bllok (sherr me policët, shkatërron dhe ambientet e Komisariatit nr.2)

13.11.2026
10.4k

  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Investigim
  • SPAK News
  • Botë
  • Show Bizz

© 2026 Gazeta Korrieri.

Nuk u gjet asnjë rezultat
Shfaq të gjitha rezultatet
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Investigim
  • SPAK News
  • Botë
  • Show Bizz

© 2026 Gazeta Korrieri.