Në mbrëmjen e 3 nëntorit, ndërsa në Shtetet e Bashkuara po shtoheshin votat kundër Donald Trump-it, shumë prej emrave më të mëdhenj të industrisë së teknologjisë së lartë ishin mbledhur në Operën e San Franciskos.
Në skenë po shfaqej opera Dasma e Figaros, pikërisht “dita e çmendur” gjatë së cilës Konti Almaviva përpiqet të joshë shërbëtoren Susanna.
Në sallë, pranë bashkëshortes së tij të ligjshme, Lori, ndodhej edhe njeriu që i kishte ftuar të gjithë: Jensen Huang, themeluesi dhe drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, gjigantit të prodhimit të çipave, vlera e të cilit në Wall Street kishte arritur sa dyfishi i Prodhimit të Brendshëm Bruto të Italisë.
Vetëm pak ditë më vonë, Kontit të ri Almaviva do t’i duhej të pranonte se Susanna e tij nuk ishte aspak një grua naive.
Alice Huang, me të cilën ai nuk kishte asnjë lidhje farefisnore, ishte zyrtarisht drejtuese e kompanisë Megaspeed, një shoqëri me qendra të përpunimit të të dhënave në Singapor dhe kliente e Nvidia-s.
Jozyrtarisht, ajo ishte një mikeshë që përfitonte nga marrëdhënia me Huang-un tjetër. Por, në të vërtetë, sipas shërbimeve amerikane të inteligjencës, ajo ishte një agjente e rekrutuar nga Pekini.
Kështu, të dielën, pas raportimeve të para në shtyp, drejtuesi i fuqishëm i Nvidia-s u detyrua t’u shkruante punonjësve të kompanisë, duke kërkuar falje edhe ndaj bashkëshortes së tij, me të cilën është martuar në vitin 1985.
Bordi drejtues nisi një hetim, ndërsa aksionet e kompanisë shënuan një rënie prej më shumë se 5% gjatë ditës së djeshme.
Dyshimet për spiunazh dhe rreziku për sigurinë amerikane
A do të përfundojë gjithçka me kaq? Nëse Nvidia pa drejtuesin e saj historik është e paimagjinueshme, serioziteti i situatës lë të hapur çdo skenar.
Shqetësimi kryesor lidhet me rrezikun që kinezët mund të kenë siguruar informacione ose akses te çipat që qeveria amerikane i konsideron si më strategjikët për vendin.
Ajo që e bën edhe më të mprehtë përzierjen e zakonshme të seksit, parave dhe spiunazhit është fakti se, krahas Huang-ut, për herë të dytë brenda pak ditësh po tronditet edhe një botë shumë më e gjerë: ajo e gjigantëve të teknologjisë dhe e inteligjencës artificiale.
Nvidia, shtylla kryesore e revolucionit të inteligjencës artificiale
Nuk bëhet fjalë vetëm për peshën e jashtëzakonshme të një kompanie që u bë e para në botë që kapërceu vlerën e 5 500 miliardë dollarëve në kapitalizimin e tregut.
Çështja lidhet edhe me rolin që Nvidia dhe vetë Huang-u luajnë në një ekosistem teknologjik, ku kompania, e krijuar në vitet ’90 për prodhimin e procesorëve të kartave grafike të videolojërave, është shndërruar në shtyllën kryesore mbi të cilën mbështetet e gjithë industria e inteligjencës artificiale.
Sot, Nvidia nuk është thjesht një furnizuese çipash, por edhe një nga financueset më të mëdha të kësaj fushe të re teknologjike.
Pas kësaj makinerie gjigante qëndron një njeri që pretendon se nuk ka “asnjë hobi”.
Nga Tajvani në Amerikë: Fëmijëria dhe rruga e vështirë drejt suksesit
Jensen Huang lindi në Tajvan në vitin 1963. Kur ishte nëntë vjeç, prindërit e dërguan në Shtetet e Bashkuara bashkë me vëllanë e madh, pa asnjë të rritur që t’i shoqëronte.
Një xhaxha i regjistroi në atë që ai mendonte se ishte një kolegj prestigjioz në Kentaki. Në të vërtetë, bëhej fjalë për një institucion për të rinj me probleme të sjelljes.
Që në mbrëmjen e parë, shoku i tij i dhomës, një 17-vjeçar analfabet, i tregoi plagët e lëna nga goditjet me thikë.
Më pas nisi versioni aziatik i ëndrrës amerikane: pingpongu në nivel kombëtar, turnet si larës pjatash në restorantet Denny’s dhe diploma në inxhinieri elektrike në Universitetin Shtetëror të Oregonit.
Themelimi i Nvidia-s dhe zbulimi që ndryshoi historinë e teknologjisë
Në fund të viteve ’90, pasi kishte themeluar Nvidia-n në vitin 1993 së bashku me dy ortakë, Huang vuri re se gjithnjë e më shumë zhvillues po i përdornin çipat e kompanisë së tij, të krijuar fillimisht për kartat grafike, edhe për qëllime të tjera, veçanërisht për përllogaritje shumë komplekse.
Çelësi që i hapi rrugën drejt kësaj bote ishte CUDA, një program kompjuterik i zhvilluar brenda kompanisë, i cili i shndërronte kartat grafike në mjete për përllogaritje me fuqi të jashtëzakonshme.
Më pas, në vitin 2012, ndodhi kthesa vendimtare. Dy studiues nga Toronto trajnuan një rrjet nervor, pararendës të sistemeve të sotme të inteligjencës artificiale, duke përdorur dy karta grafike Nvidia. Ky rrjet ishte në gjendje të njihte disa imazhe.
Një të premte në mbrëmje, Huang njoftoi me një email se Nvidia nuk ishte më një kompani e kartave grafike dhe se, duke nisur nga e hëna, do të ishte një kompani e inteligjencës artificiale.
Stili i ashpër i drejtimit: Disiplina, dhimbja dhe vuajtja
Shpejtësia e këtij transformimi lidhet edhe me karakterin e fortë dhe vendosmërinë e themeluesit.
Metoda e drejtimit të Huang-ut është njëkohësisht e njohur dhe e frikshme.
Rreth 50 drejtues raportojnë drejtpërdrejt tek ai, ndërsa kritikat dhe qortimet publike konsiderohen si pjesë e procesit të të mësuarit kolektiv. Në fund të fundit, kur e pyesin për sekretin e suksesit, Huang rekomandon si domosdoshmëri “doza të bollshme dhimbjeje dhe vuajtjeje”.
Perandoria financiare e Nvidia-s: Nga furnizues çipash në financues të industrisë
Rëndësia e Nvidia-s tashmë qëndron në rolin gjithnjë e më të shumanshëm që kompania ka marrë gjatë viteve të fundit.
Ajo është njëkohësisht furnizuese, kreditore dhe financuese e një pjese të madhe të botës së teknologjisë.
Ky ndikim shtrihet nga gjigantët e infrastrukturës cloud, si Meta dhe Google, deri te kompanitë e reja të shërbimeve cloud, si CoreWeave, ku Nvidia zotëron aksione.
Huang ka investuar 30 miliardë dollarë në OpenAI, 20 miliardë për blerjen e Groq dhe 13 miliardë për marrjen e Hugging Face.
Në bashkëpunim me elitën e botës financiare, nga KKR te Goldman Sachs, ai ka krijuar një platformë për financimin e qendrave të përpunimit të të dhënave, me një vlerë prej 500 miliardë dollarësh, të pajisura me çipat e kompanisë së tij.
I gjithë ky sistem mbështetet në shifra marramendëse.
Qarkullimi më i fundit i Nvidia-s ka arritur në 215,9 miliardë dollarë, me një marzh bruto fitimi prej 75%.
Jensen Huang, më pak i dukshëm se Elon Musk, por ndoshta më i rëndësishëm
Huang është më pak i pranishëm në sytë e publikut sesa Elon Musk, por ndoshta ka një rol edhe më thelbësor në sistemin teknologjik.
Ndryshe nga pronari i Tesla-s, ai thotë se përpiqet të qëndrojë “sa më larg fantashkencës”.
Megjithatë, edhe ai është shndërruar në një njeri me pushtet të jashtëzakonshëm.
Ditën kur mbushi 62 vjeç, mori një telefonatë nga Donald Trump. Fillimisht mendoi se ishte një shaka, por biseda zgjati plot 45 minuta.
Diplomacia e çipave: Marrëdhëniet me Trump-in, Kinën dhe Lindjen e Mesme
Më pas erdhën furnizimet për Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si edhe marrëveshja që i garantonte Uashingtonit 25% të të ardhurave nga shitjet në Kinë të një çipi më pak të fuqishëm se modeli më i avancuar, në këmbim të licencave të eksportit.
Megjithatë, diplomacia e Huang-ut mes dy brigjeve të Paqësorit nuk ka qenë gjithmonë e suksesshme.
Përpjekja për të eksportuar në Pekin çipat më të avancuar u bllokua nga Uashingtoni. Tani Trump del në mbrojtje të tij, duke e cilësuar si “një njeri të nderuar”.
Pika e dobët e perandorisë: Varësia nga një njeri i vetëm
Por çështja, me të gjitha hijet e dyshimeve që lidhen me Kinën, nuk është më thjesht private.
Një sistem i tërë, i mbështetur te bilancet financiare, garancitë dhe besueshmëria e një njeriu të vetëm, po zbulon se pika e tij më e dobët është pikërisht ai njeri. /bota.al
