Prokurorët shqiptarë urdhëruan që kontejnerët e mbushur me mbetje industriale të dyshuara se janë të rrezikshme të mbahen larg portit derisa të provohet e kundërta. Anija turke “Moliva”, e cila mbërriti mëngjesin e së hënës me 102 kontejnerët që dyshohet se përmbajnë mbetje toksike vazhdon të qëndrojë në radën e jashtme të portit detar të Durrësit në pritje të një vendimi për ankorimin e saj në kalatë dhe shkarkimin e kontejnerëve.
Autoritetet nuk kanë marrë ende një vendim lidhur me atë që do të bëhet me konteinerët. Përveç 102 kontejnerëve me mbetje, në bordin e anijes turke, ndodhen edhe 97 kontejnerë të tjerë të kompanive private, që janë në pritje për t’u shkarkuar. Sipas “Topchannel”, një ide për ta ankoruar anijen në Porto Romano dështoi, pasi autoritetet portuale atje (porti MBM) refuzuan kërkesën për ta pranuar ngarkesën e rrezikshme dhe që kërkon kushte të veçanta sigurie. Në këto rrethana të pazakonta, Autoriteti Portual i Durrësit i ka kërkuar Prokurorisë që të marrë ajo një vendim mbi vendin ku do të shkarkohen kontejnerët, për shkak të dyshimeve mbi përmbajtjen e tyre.
Ndërkohë që agjensia e huaj e lajmeve “Bloomberg” i ka dedikuar një artikull të gjatë anijes me mbetje. Edhe njëherë përmendin faktin se ishte Rrjeti i Veprimit Basel me bazë në Seattle, ai dha alarmin se më shumë se 800 ton pluhur furre po transportohej ilegalisht për në Tajlandë.
Ngarkesa ka ndezur polemika edhe në Shqipëri. Kryeministri Edi Rama ka reaguar dhe tashmë autoritetet shqiptare po kryejnë hetime në bashkëpunim me Zyrën Kundër Mashtrimit të Bashkimit Europian (OLAF) për mënyrën sesi u transportua ngarkesa nga porti i saj pa autorizim. Urdhri për sekuestrimin e prokurorëve citonte kode penale që ndalojnë eksportimin e paligjshëm dhe falsifikimin e dokumenteve zyrtare. Vetë Prokuroria e Durrësit kërkon që kontejnerët të mbahen të mbyllur dhe nën mbikëqyrje 24-orëshe me kamera. I pranishëm në portin e Durrësit është edhe Jim Puckett, drejtori ekzekutiv i Basel Action Netëork. Puckett u bëri thirrje gjithashtu autoriteteve shqiptare që të dërgojnë mostra të përmbajtjes së ngarkesës në laboratorë të pavarur për të siguruar një procedurë transparente testimi.
“Do të jetë shumë e lehtë përndryshe për njerëzit që të thonë se qeveria nuk e tha të vërtetën për rezultatet,”- tha ai.
Si dolën mbetjet nga Shqipëria?
Mbetjet toksike të cilat kaluan nga Porti i Durrësit drejt Tajlandës, mbi të cilat po hetojnë autoritet shqiptare bashkë me Olaf, thuhet se u nisën nga impianti ‘Kurum’ pranë metalurgjikut në Elbasan. Mbetjet toksike më pas i ka shitur tek kompania ‘Sokolaj’. Më pas, ‘Sokolaj’ ia ka shitur këtë sasi simotrës së saj në Kroaci, GS Minerals D.o.o për 141 mijë dollarë, ndërsa kontejnerët janë nisur nga porti i Durrësit me destinacion fundor Tajlandën më 4 korrik 2024. Udhëtimi i kontejnerëve të dyshuar ka vënë alarmin në shumë vende që kur u ngarkuan në portin shqiptar të Durrësit në korrik. Tajlanda refuzoi të pranonte dërgesën pasi u njoftua për përmbajtjen e saj të rrezikshme nga grupet mjedisore. Pluhuri i furrës, i cili kërkon trajtim, është një produkt mbetjesh i rrezikshëm që zakonisht vjen nga riciklimi i skrapit të çelikut dhe përmban okside metalike toksike si kadmiumi dhe kromi që janë të dëmshëm për shëndetin dhe mjedisin.
Autoritetet tajlandeze dhe rrjeti i Bazelit kanë konfirmuar zyrtarisht se Shqipëria nuk ka autorizuar zyrtarisht eksport mbetjesh. Ndërkohë çështja është në hetim nga Prokuroria e Durrësit, që po verifikon dokumentacionin e plotë dhe autorët e shkeljes së rëndë. Po ashtu, nga hetuesit në Shqipëri janë marrë edhe mostra nga “Kurum-i” për t’i krahasuar më pas me mostrat që do të merren nga konteinerët.
