Samiti i shumëpritur në Alaskë mes presidentit të SHBA, Donald Trump, dhe presidentit rus, Vladimir Putin, përfundoi pa marrëveshje për armëpushim në Ukrainë dhe me më shumë pikëpyetje sesa rezultate konkrete.
Takimi, i cili zgjati rreth tre orë dhe u pasua nga një konferencë shtypi e shkurtër e pa ndonjë thelb politik, u përshkrua nga analistët si një “zhgënjim në Anchorage”.
Tre orë bisedime, pa marrëveshje
Presidentët folën gjatë për luftën në Ukrainë, por pa arritur një marrëveshje për ndalimin e luftimeve. Në konferencën për shtyp që pasoi, Putin përsëriti pretendimet e zakonshme ndaj Ukrainës dhe theksoi më shumë riforcimin e marrëdhënieve me SHBA-në dhe mundësitë ekonomike për të ardhmen.
Trump, nga ana tjetër, foli për një “marrëdhënie fantastike” dhe për “progres të madh”, por pranoi se mbeteshin disa “çështje të mëdha” të pazgjidhura. Ai nuk dha detaje, përveç një komenti enigmatik: “Njëra prej tyre është ndoshta më e rëndësishmja.”
Pa përgjigje, pa pyetje
Për habinë e shumëkujt, konferenca për shtyp zgjati vetëm tre minuta e gjysmë dhe Trump nuk pranoi asnjë pyetje nga gazetarët. Ai u duk i lodhur pas udhëtimit shtatëorësh dhe bisedimeve intensive dhe e la sallën me shpejtësi bashkë me delegacionin amerikan.
Në një intervistë për Fox News, dhënë menjëherë pas largimit me Air Force One, Trump deklaroi: “Nuk ka marrëveshje”. Ai shtoi se gjithçka tani varej nga presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky.
Presioni ndaj Zelenskyt
Në të njëjtën intervistë, Trump shtoi trysninë ndaj Zelenskyt, duke e këshilluar publikisht që të “bëjë një marrëveshje”, duke e cilësuar Rusinë si “fuqi të madhe” dhe “me ushtarë të shkëlqyer”. Pyetur për mundësinë e një shkëmbimi territoresh midis Rusisë dhe Ukrainës, Trump u shpreh se “janë pikë që ne, në përgjithësi, jemi dakorduar”. Nëse Zelensky bie dakord, kjo mbetet për t’u parë.
Putini largohet si fitues?
Në një moment simbolik, Putin, në anglisht, tha “Herën tjetër në Moskë?”, duke e zënë Trump në befasi. Ky i fundit u përgjigj: “Është një ide interesante… Do të më kritikojnë për këtë… por mund të ndodhë.” Ky propozim shihet nga vëzhguesit si një përpjekje për të shmangur Ukrainën nga tavolina dhe për të orientuar dialogun kah marrëdhëniet dypalëshe SHBA-Rusi.
Mungesa e sanksioneve, një lëshim për Moskën?
Përtej deklaratave optimiste, Trump nuk e përmendi as vendosjen e sanksioneve të paralajmëruara ndaj Rusisë, të cilat u shtynë për t’i hapur rrugë bisedimeve. John Herbst, ish-ambasador amerikan në Ukrainë, e quajti këtë një gabim: “Putin nuk ka ndërmend të ndalë luftën. Vetëm presioni maksimal mund ta detyrojë. Trump bëri një hap të gabuar duke mos zbatuar sanksionet që vetë i kishte paralajmëruar.”
Shfaqje mediatike, por pak përmbajtje
Dita nisi me një ceremoni madhështore në bazën ushtarake amerikane Elmendorf-Richardson, ku dy liderët u takuan për herë të parë në tokë amerikane pas një dekade. Fotot e përbashkëta, makina presidenciale “The Beast”, fluturimet e avionëve luftarakë dhe buzëqeshjet ishin të gjitha pjesë e një koreografie të mirëmenduar për kamerat. Por përmbajtja politike mbeti e dobët.
Edhe pse takimi kokë më kokë u kufizua në udhëtimin e shkurtër me makinë, bisedimet kryesore u zhvilluan me nga tre këshilltarë për secilin president. Trump ishte i shoqëruar nga Marco Rubio dhe Steve Witkoff, ndërsa Putin kishte përkrah Sergey Lavrov dhe Yuri Ushakov.
Melania Trump për fëmijët ukrainas
Një detaj interesant u zbulua më pas: Trump i dorëzoi Putinit një letër nga bashkëshortja e tij, Melania Trump, për fatin e fëmijëve ukrainas të rrëmbyer nga Rusia – një çështje për të cilën presidenti ukrainas kërkon zgjidhje në çdo negociatë. Letra, sipas Shtëpisë së Bardhë, ishte personale, por përmbajtja nuk u bë publike.
E ardhmja: më shumë paqartësi
Edhe pse Trump u përpoq të nxjerrë një pamje optimiste, duke i dhënë samitit “10 nga 10”, në fakt samiti përfundoi pa ndonjë përparim të dukshëm për paqen në Ukrainë apo për marrëdhëniet SHBA-Rusi. Vëzhguesit si David Ignatius e përmblodhën ditën si “zhgënjyese”.
Ndërsa Putini u largua pa ndëshkime dhe me një ftesë për samit të ardhshëm në Moskë, Trump u kthye në Uashington për të bërë telefonata Zelenskyt dhe aleatëve europianë. Tani mbetet për t’u parë nëse presidenti amerikan do të vendosë të ashpërsojë qëndrimin ndaj Rusisë apo do të vazhdojë të ndjekë prioritetin e tij për një rifillim ekonomik me Moskën.
Për momentin, iniciativa e paqes është ende gjallë, por në gjendje të rëndë.
