Grupi i të drejtave të njeriut me seli në SHBA, HRANA, tha se numri i të vdekurve nga protestat në Iran ka arritur në 2,571.
Grupi tha se deri më tani kishte konfirmuar vdekjen e 2,403 protestuesve, 147 figurave të lidhura me qeverinë, 12 personave nën moshën 18 vjeç dhe nëntë civilëve që nuk ishin midis protestuesve.
Një zyrtar iranian tha të martën se rreth 2,000 persona ishin vrarë – hera e parë që autoritetet kanë dhënë një numër total të të vdekurve që nga shtypja e protestave që kanë shpërthyer në të gjithë vendin për më shumë se dy javë.
Protestat thuhet se janë përhapur në rreth 180 qytete dhe qyteza dhe 31 provinca në Iran.
Fillimisht të nxitura nga rënia e monedhës kombëtare dhe kostoja marramendëse e jetesës, ato shpejt u shndërruan në protesta të hapura politike.
Analistët thonë se ato janë një nga sfidat më serioze me të cilat është përballur regjimi teokratik që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Situata u përshkallëzua në mënyrë dramatike të enjten e kaluar, kur autoritetet iu përgjigjën protestave me forcë vdekjeprurëse. Shtypja është shoqëruar me një ndërprerje pothuajse të plotë të internetit dhe telekomunikacionit, duke e bërë të vështirë verifikimin e pavarur të ngjarjeve.
Një organizatë tjetër, Iran Human Rights me seli në Norvegji, tha se kishte konfirmuar vdekjen e të paktën 734 protestuesve.
Kërcënimet e reja të Trump pak para varjes së protestuesit të parë
Një protestues 26-vjeçar iranian pritet të ekzekutohet sot për pjesëmarrjen e tij në protestat antiqeveritare që kanë tronditur Iranin , ndërsa Donald Trump u bën thirrje hapur qytetarëve të “vazhdojnë të protestojnë” dhe premton se “ndihma është në rrugë e sipër”, duke provokuar një reagim të fortë diplomatik nga Teherani.
Presidenti amerikan, në fakt, kur u pyet në një intervistë me CBS në lidhje me ekzekutimin e Soltanit, paralajmëroi masa shumë të ashpra nëse i riu iranian ekzekutohet. “Ne do të marrim masa shumë të ashpra. Nëse ata bëjnë diçka të tillë, ne do të marrim masa shumë të ashpra”, tha ai, ndërsa kur u pyet të sqaronte se çfarë donte të thoshte, zoti Trump iu referua operacionit të fundit të SHBA-së në Venezuelë dhe vrasjes së udhëheqësit të atëhershëm të Shtetit Islamik, Abu Bakr al-Baghdadi, në vitin 2019.
Sipas organizatës norvegjeze për të drejtat e njeriut Hengaw, Erfan Soltani, nga qyteti Fardis në perëndim të Teheranit, do të ekzekutohet më vonë sot. Soltani u arrestua në lidhje me protestat në qytetin Karaj.
Organizata pretendon se familja e tij ishte informuar për dënimin me vdekje, por “ishte mbajtur qëllimisht në errësirë” në lidhje me procesin ligjor. Siç thuhet, “trajtimi i nxituar dhe jo transparent i çështjes rrit shqetësimet se dënimi me vdekje po përdoret si mjet për të shtypur protestat”.
Tregues i mizorisë së regjimit të Teheranit është informacioni nga OJQ-të se Soltani kishte vetëm 10 minuta për t’i thënë lamtumirë familjes së tij, me zyrtarët iranianë të sigurisë që i informuan të afërmit se do të ishte lamtumira e tyre e fundit para se i riu të përballej me ekzekutorin. Sipas organizatës Iran Human Rights (IHR), Soltanit gjithashtu nuk iu lejua qasja në një avokat ose në një gjyq, ndërsa “madje edhe një i afërm i ngushtë që është avokat u pengua dhe u kërcënua nga agjentët e sigurisë kur u përpoq të merrte përsipër çështjen. Ata i thanë: “Nuk ka dosje për të shqyrtuar. Ne kemi njoftuar se kushdo që arrestohet në protesta do të ekzekutohet”.
Familja e Soltanit thuhet gjithashtu se është kërcënuar me arrestim nëse përpiqet të flasë publikisht për çështjen ose të kontaktojë median, sipas Iranwire.
Donald Trump, në një postim në platformën Truth Social, u bëri thirrje protestuesve iranianë të “vazhdojnë të protestojnë”, duke paralajmëruar se “vrasësit dhe abuzuesit do të paguajnë një çmim të lartë”, megjithatë, pa specifikuar se çfarë forme mund të marrë ndihma e premtuar.
Në një intervistë me CBS News, presidenti amerikan tha se do të ndërmerrte “masa shumë të forta” nëse regjimi iranian do të vazhdonte me varjen e protestuesve. Në të njëjtën kohë, SHBA-të u bënë thirrje qytetarëve të saj të “largohen menjëherë nga Irani”, mundësisht nëpërmjet Turqisë ose Armenisë, ndërsa J.D. Vance thirri një takim të Këshillit të Sigurisë Kombëtare në të cilin mori pjesë edhe Trump.
Kontaktet sekrete dhe proceset politike
I dërguari special i Trump për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, thuhet se është takuar fshehurazi gjatë fundjavës me ish-princin e kurorës së Iranit në mërgim, Reza Pahlavi, i cili po përpiqet të shfaqet si një figurë qendrore në opozitë pas shpërthimit të protestave.
Në të njëjtën kohë, diplomacia iraniane nisi një sulm të ashpër ndaj Trump, me një letër nga përfaqësuesi i përhershëm i Iranit në OKB, Amir Saeed Iravani, drejtuar Këshillit të Sigurimit.
Në letrën, e cila iu nda edhe Sekretarit të Përgjithshëm Antonio Guterres, Iravani akuzon presidentin amerikan për “inkurajim të hapur të destabilizimit politik”, “nxitje të dhunës” dhe “një kërcënim të drejtpërdrejtë për sovranitetin dhe sigurinë kombëtare të Republikës Islamike”.
Sipas Teheranit, “Shtetet e Bashkuara dhe regjimi izraelit mbajnë përgjegjësi të drejtpërdrejtë dhe të pamohueshme ligjore për humbjen e jetës së civilëve të pafajshëm, veçanërisht të rinjve”.
