Një hetim ushtarak që është në vazhdim ka arritur në përfundimin se Shtetet e Bashkuara ishin përgjegjëse për sulmin vdekjeprurës me raketa Tomahawk në një shkollë fillore në Iran.
Sulmi i 28 shkurtit në ndërtesën e shkollës fillore “Shajara Tayyibeh” ishte rezultat i një gabimi në shënjestër nga ushtria amerikane, e cila në atë kohë po kryente sulme ndaj një baze ushtarake iraniane në afërsi, pjesë e së cilës ishte më parë ndërtesa e shkollës.
Zyrtarët e Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) caktuan koordinatat e shënjestrimit për sulmin duke përdorur të dhëna të vjetruara të ofruara nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes, thanë njerëz në dijeni të hetimeve.
Zyrtarët theksuan se gjetjet janë ende paraprake dhe se mbeten pyetje të rëndësishme pa përgjigje rreth asaj pse informacioni i vjetëruar nuk u rikontrollua.
Një nga gabimet më të tmerrshme ushtarake
Sulmi ndaj një shkolle plot me fëmijë me siguri do të mbetet në histori si një nga gabimet më shkatërruese ushtarake në dekada. Zyrtarët iranianë kanë thënë se numri i të vdekurve është të paktën 175, shumica prej tyre fëmijë.
Në të njëjtën kohë, përpjekjet e Trump për të shmangur përgjegjësinë për sulmin kanë komplikuar hetimin, duke ngritur shqetësime midis zyrtarëve që kanë shqyrtuar gjetjet që tregojnë përgjegjësinë e forcave amerikane. Njerëzit që folën në kushte anonimiteti, përmendën natyrën delikate të hetimit dhe pretendimin e Donald Trump se Irani dhe jo Shtetet e Bashkuara, ishte përgjegjës.
“Siç e pranon vetë “The New York Times” në raportin e saj, hetimi është ende duke vazhduar”, tha sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Caroline Levitt, në një deklaratë.
Njerëz të njohur me hetimin thanë se mbeten shumë pyetje pa përgjigje rreth asaj se pse është përdorur informacion i vjetëruar dhe kush nuk i ka verifikuar të dhënat. Megjithatë, gabimi nuk erdhi si surprizë për zyrtarët aktualë dhe ish-zyrtarët.
Shkolla, në qytetin Minab, është në të njëjtin bllok me ndërtesat e përdorura nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, një objektiv kyç i sulmeve ushtarake amerikane. Vendi ku ndodhet tani shkolla ishte fillimisht pjesë e bazës. Zyrtarët e informuar mbi hetimin thanë se ndërtesa nuk është përdorur gjithmonë si shkollë, megjithëse nuk është e qartë se kur saktësisht shkolla filloi të funksionojë atje.
Ishte e rrethuar me gardh dhe e izoluar nga baza.
Një hetim i Neë York Times tregoi se ndërtesa ku ndodhej shkolla ishte rrethuar me gardh dhe ishte izoluar nga baza ushtarake diku midis viteve 2013 dhe 2016.
Imazhet satelitore të shqyrtuara nga gazeta tregojnë se pikat e vëzhgimit pranë ndërtesës ishin hequr, tre hyrje të shkollës ishin hapur, vendi ishte pastruar dhe zonat e lojërave, përfshirë një fushë, ishin ndërtuar të lyera në asfalt, ndërsa muret ishin lyer me blu dhe rozë.
“Kodimi i objektivit” i ofruar nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes e SHBA-së (DIA), agjencia e inteligjencës ushtarake që ndihmon në identifikimin dhe zhvillimin e objektivave, e caktoi ndërtesën e shkollës si një objektiv ushtarak kur të dhënat iu transmetuan Komandës Qendrore të SHBA-së.
Studiuesit ende nuk e kuptojnë plotësisht se si të dhënat e vjetruara iu dërguan CENTCOM-it ose nëse Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes kishte informacion të përditësuar.
Përzgjedhja e objektivave është një proces kompleks
Procesi i përzgjedhjes së objektivave ushtarakë është jashtëzakonisht kompleks dhe përfshin shumë agjenci. Shumë oficerë duhet të jenë përgjegjës për verifikimin e saktësisë së të dhënave, ndërsa oficerët e CENTCOM-it duhet të kontrollojnë informacionin që marrin nga DIA ose agjenci të tjera të inteligjencës. Megjithatë, në kushte që evoluojnë me shpejtësi, informacioni nuk verifikohet gjithmonë.
Përtej DIA-s dhe CENTCOM-it, studiuesit po shqyrtojnë gjithashtu rolin e Agjencisë Kombëtare të Inteligjencës Gjeohapsinore (NGA), e cila ofron dhe analizon imazhe satelitore të objektivave të mundshëm.
IA nën mikroskop
Zyrtarët që kryen hetimin shqyrtuan gjithashtu nëse modelet e inteligjencës artificiale, programet e përpunimit të të dhënave të mëdha ose mjete të tjera teknologjike të mbledhjes së informacionit mund të kenë qenë përgjegjëse për shënjestrimin e gabuar të shkollës, sipas zyrtarëve amerikanë.
Edhe pse Claude, modeli gjuhësor i zhvilluar nga Anthropic, nuk identifikon objektiva ushtarake, ai punon me Sistemin Maven Smart të NGA-së dhe softuerë të tjerë për të identifikuar pikat e interesit për oficerët e inteligjencës ushtarake. Megjithatë, zyrtarët thanë se gabimi nuk ka gjasa të jetë shkaktuar nga teknologjia e re.
Përfundimi kryesor i hetimit ushtarak është në përputhje me një numër gjithnjë e në rritje provash që tregojnë qartë përgjegjësinë amerikane.
Imazhet satelitore, postimet në mediat sociale dhe videot e verifikuara të mbledhura nga
The New York Times tregojnë se shkolla u dëmtua rëndë nga një sulm preciz që ndodhi afërsisht në të njëjtën kohë me sulmet në bazën detare. Analiza e gazetës tregoi se baza u godit përsëri rreth dy orë pas sulmeve fillestare.
