Kryeministri Edi Rama riktheu sërish projektin e futjes së shtetit në tregun e karburanteve si mekanizëm për të ulur çmimin e naftës. Rama tha se do të krijohet një kompani publike, e cila do të importojë dhe tregtojë drejtëpërdrejtë karburante në tregun me pakice.
“Një nga objektivat tona është krijimi i një faktori të ri në tregun e naftës, një faktor shtetëror që do të lehtësojë barrën për qytetarët. Ne do ta krijojmë faktorin publik në tregun e naftës,” tha Rama.
Por a mundet një kompani shtetërore të ulë çmimet për qytetarët dhe nëse po në çfarë mase?
Çmimi i naftës në tregun me pakicë përcaktohet nga një sërë faktorësh. Ato janë çmimi i blerjes në bursë, kostot e transportit dhe sigurimit, taksat si dhe marzhi i fitimit.
Çmimi në bursë, kostot e transportit, sigurimi dhe taksat janë njëlloj si për privatin ashtu dhe për kompaninë shtetërore. I vetmi faktor, ku kompania shtetërore mund të ndikojë në çmim është marzhi i fitimit.
Fjala vjen nëse privatët fitojnë 6-8 lekë për litër aktualisht, qeveria mund t’i caktojë kompanisë shtetërore një marzh 3-4 lekë për litër. Pra ndikimi maksimal i kompanisë shtetërore në uljen e çmimit të naftës, për sa kohë taksat mbeten të pandryshuara do të jetë 3-4 lekë për litër dhe shqiptarët nuk do ta blejnë naftën 195 lekë për litër sa është sot, por do ta blejnë 191 lekë.
Por edhe kjo ulje është shumë e vështirë. Kompania shtetërore që do të krijohet rishtaz do të ketë kosto për depot, transportin, pikat e shitjes. Si do të financohen këto? Do të blihen apo do të merren me qira?
Në çdo rast, këto janë kosto të tjera shtesë, të cilat ose do ta bëjnë të pamundur për kompaninë shtetërore që të ulë çmimin, qoftë edhe me 3 lekë për litër, ose do të financohen nga dera e pasme, por gjithmonë me para publike. Fjala vjen kompania mund të mbahet me humbje duke shitur lirë, por sërish humbjet e saj do të paguhen nga qytetarët
Qeveria ka vetëm një instrument për të ulur çmimin e naftës. Ajo është barra e taksave, e cila është edhe arsyeja kryesore se pse qytetarët shqiptarë e paguajnë naftën shumë më shtrenjtë se kushdo tjetër në rajon, por edhe në botë madje.
Taksat që qeveria shqiptare ngarkon mbi naftën janë ndër më të lartat në botë. Dhe pretendimi i kryeministrit se Shqipëria e ka taksën e qarkullimit tek nafta dhe jo tek automjetet siç e kanë shumica e vendeve është një gjysmë e vërtetë. Sepse Shqipëria e ka taksën edhe tek automjetet. Eshtë ajo që quhet taksa e regjistrimit të përvitshëm të makinës, e cila vilet tek kolaudimi.
Nëse qeveria do që të ulë çmimin e naftës, mjafton që të ulë taksat. Çdo premtim tjetër joshës me kompani shtetërore është një mashtrim i bukur dhe madje potencialisht me dëm të madh, pasi kompanitë publike në Shqipëri vidhen, siç vidhen tenderat e rrugëve, ato të energjisë, ato të AKSHI-t dhe çdo gjë tjetër publike.
Ndaj i vetmi efekt i një kompanie shtetërore për tregtimin e karburanteve do të jetë futja e qindra në mos mijëra patronazhistëve në borderotë e shtetit për të ngrënë paratë e taksave të qytetarëve. Ndërsa qytetarët kanë për të bërë atë që bëjnë gjithmonë. Të financojnë vjedhjen e qeveritarëve dhe menderet e patronazhistëve, që vegjetojnë nëpër shtet./kapitali.al
