Lorenzo Lamperti – La Stampa
Kina nuk i ka kthyer ende përgjigje thirrjes së Donald Trump për dërgimin e anijeve luftarake për të mbrojtur rrugët e naftës në Ngushticën e Hormuzit. Edhe nëse do ta bënte, është shumë e vështirë të pritet një përgjigje pozitive. Pekini nuk ka ndërmend të tërhiqet në një krizë të krijuar nga të tjerët, edhe pse konflikti prek shumë nga interesat e tij.
Logjika e Kinës është kjo: Shtetet e Bashkuara kanë shkaktuar krizën duke sulmuar të parat (bashkë me Izraelin) Iranin dhe nuk mund të kërkojnë tani ndihmë nga rivali i tyre kryesor. Sidomos kur sulmet e Uashingtonit godasin një partner historik të Pekinit, vetëm dy muaj pas kapjes së Maduros në Venezuelë, një tjetër vend me të cilin Kina kishte marrëdhënie të mira.
Megjithatë, ajo që po ndodh në ishullin Kharg po e shqetëson fuqinë aziatike. Pavarësisht sulmit, Trump deri tani i ka kursyer impiantet e naftës në “ishullin e thesarit”, ku prodhohet naftë e papërpunuar, blerësi kryesor i të cilës është pikërisht Kina. Logjika e Shtëpisë së Bardhë mund të jetë pikërisht rritja e presionit mbi Pekinin për ta detyruar të ndërhyjë në krizë, ose duke shoqëruar anijet në Hormuz, ose duke bindur Teheranin të rihapë ngushticën.
Situata mund t’i japë Xi Jinping-ut një arsye më shumë për të ushtruar presion mbi Iranin. Sipas CNBC, që nga fillimi i luftës, Teherani ka dërguar gjithsesi rreth 12 milionë fuçi naftë drejt Kinës. Një shifër më e ulët se zakonisht, por nëse do të sulmoheshin impiantet e ishullit Kharg, dëmi do të ishte shumë më i madh.
Pekini ka shprehur disa herë kundërshtimin ndaj mbylljes së ngushticës. E ka bërë qershorin e kaluar, gjatë konfliktit të mëparshëm, dhe edhe javët e fundit në mënyrë private. Por Irani nuk ka pasur iluzione për mbështetjen kryesisht retorike të Kinës, e cila është zhgënjyer nga veprimet e Gardës Revolucionare.
Sulmet e tyre ndaj strukturave ushtarake dhe energjetike në rajon po rrezikojnë furnizime të tjera kyçe, duke kompromentuar përpjekjen e madhe diplomatike të viteve të fundit që çoi në marrëveshjen e rivendosjes së marrëdhënieve mes Iranit dhe Arabisë Saudite, nën kujdesin e Pekinit.
Edhe të dielën, Ministria e Jashtme kineze kërkoi siguri në Ngushticën e Hormuzit, duke e cilësuar atë “rrugë ndërkombëtare jetike” për tregtinë. Kina merr rreth 45% të importeve të saj të naftës përmes Hormuzit. Për këtë arsye, Pekini po angazhohet në një akt kompleks balancimi diplomatik.
I dërguari i posaçëm për Lindjen e Mesme, Zhai Jun, ndodhet në një mision në Gjirin Persik. Të premten, në Bahrein, ai dënoi sulmet ndaj infrastrukturës energjetike dhe lavdëroi qetësinë e mbajtur nga vendet e rajonit. Një përpjekje për të balancuar pozicionin e Kinës mes Iranit dhe vendeve të Gjirit, edhe pse ka gjasa që Pekini të negociojë me Teheranin të paktën për tranzitin e anijeve të tij.
Kërkesa e Trump-it mbetet në tavolinë dhe pritet të shtohet në agjendën e vizitës së tij në Pekin nga 31 marsi deri më 2 prill. Goditja e naftës iraniane mund t’i japë SHBA-ve një armë më shumë në negociatat me Kinën. Pas humbjes së fundit për tarifat doganore, një kundërpërgjigje mbi furnizimet energjetike kineze mund të balancojë disi garën.
Për t’u përballur me kriza të tilla, në vitin 2025 Kina ka rritur ndjeshëm importet e naftës. Sipas Rystad Energy, ajo ka grumbulluar rezerva prej 430 mijë fuçi në ditë vitin e kaluar. Kjo duhet të garantojë rreth katër muaj qetësi relative, edhe pse një konflikt i zgjatur do ta detyronte Pekinin të rrisë importet nga Rusia, Kanadaja ose Brazili.
Ndërkohë, pasojat më të mëdha të krizës në rrugët e naftës po ndihen në Japoni dhe Korenë e Jugut, aleatët aziatikë të SHBA-ve. Importet e tyre nga rajoni tejkalojnë 90%. Për më tepër, Pentagoni po zhvendos mjete ushtarake nga territoret e tyre, përfshirë sistemin anti-raketë Thaad, i cili dikur shkaktoi një krizë diplomatike mes Koresë së Jugut dhe Kinës. Përballë kërkesës amerikane për dërgimin e anijeve luftarake, po heziton edhe Sanae Takaichi, aleate e Trump, e cila pritet të zhvillojë një vizitë zyrtare në Shtëpinë e Bardhë javën e ardhshme.
Xi, përkundrazi, nuk ka asnjë nxitim për të ndihmuar rivalin e tij, dhe në tryezën e negociatave do t’i kujtojë se SHBA-ve që ende kanë nevojë për mineralet e rralla të Kinës, nga të cilat varet pjesërisht edhe ushtria amerikane që po godet Iranin.
