Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë të enjten se Shtetet e Bashkuara janë afër “përfundimit të punës” në Iran, por ka paralajmëruar njëkohësisht se ushtria amerikane do të vazhdojnë ta godasin vendin e Lindjes së Mesme “jashtëzakonisht fuqishëm” edhe për “dy deri në tre javë” të tjera.
Në fjalimin e tij të parë drejtuar kombit qëkurse nisi lufta, Trump tha se SHBA-ja është afër “arritjes së synimeve” pas “fitoreve të shpejta, vendimtare dhe dërrmuese në fushëbetejë; fitore që pak njerëz i kanë parë ndonjëherë”.
“Derisa po flasim këtë mbrëmje, ka kaluar vetëm një muaj që kur ushtria e Shteteve të Bashkuara e filloi Operacionin Tërbimi Epik”, tha ai.
Trump përshkroi ato që ai tha se ishin fitore të mëdha në fushëbetejë, duke pretenduar se kapacitetet ushtarake të Iranit janë dobësuar rëndë.
“Sonte, marina e Iranit nuk ekziston më. Forcat e tyre ajrore janë në rrënoja”, tha ai, duke shtuar se figura të udhëheqjes iraniane “janë të vdekura” dhe se strukturat e komandës po “shkatërrohen teksa ne po flasim”.
Ai tha se kapacitetet raketore dhe të dronëve të Iranit janë “kufizuar drastikisht” dhe se infrastruktura e armëve po shkatërrohet. “Kurrë në historinë e luftës një armik nuk ka pësuar humbje kaq të qarta dhe shkatërruese në shkallë të gjerë brenda disa javësh”, pretendoi Trump.
Trump mbrojti luftën si të nevojshme për ta parandaluar Iranin nga zhvillimi i armëve bërthamore.
“Ky regjim vrastar gjithashtu së fundmi ka vrarë 45.000 njerëz të vet”, tha ai, duke iu referuar shtypjes së protestave brenda Iranit.
“Do të ishte kërcënim i papranueshëm nëse këta terroristë do të kishin armë bërthamore”, shtoi ai.
Ai e përsëriti pretendimin e tij se Irani ishte “tamam në prag” të sigurimit të një arme bërthamore dhe tha se programi i tij raketor mund të jetë kërcënim për Shtetet e Bashkuara, Evropën dhe rajone të tjera.
“Kjo gjendje ka vazhduar për 47 vjet dhe duhej të ishte trajtuar shumë kohë përpara se unë ta merrja detyrën”, tha ai, duke kritikuar sërish administratat e mëparshme, përfshirë marrëveshjen bërthamore të negociuar nën presidentin Barack Obama.
Trump gjithashtu tha se, megjithëse “parapëlqimi im i parë ka qenë gjithmonë rruga diplomatike”, Irani kishte refuzuar përpjekjet për të arritur një marrëveshje.
Trump tha se ndryshimi i regjimit “nuk ishte qëllimi ynë,” por la të kuptohej se një gjë e tillë ka ndodhur. “Udhëheqësit e tyre… tani janë të vdekur”, tha ai.
Ai tha se shpreson në arritjen e një marrëveshjeje, por paralajmëroi për përshkallëzim të mëtejshëm: “Nëse nuk ka marrëveshje, do të godasim secilin nga centralet e tyre të prodhimit të energjisë elektrike shumë fort.”
“Kemi përparësi të madhe”, shtoi Trump. “Ata nuk kanë asnjë.”
Trump pranoi rritjen e çmimeve të benzinës, duke thënë se rritja ishte “plotësisht rezultat” i sulmeve iraniane ndaj transportit tregtar dhe vendeve fqinje, dhe e përshkroi atë si të përkohshme.
Ai gjithashtu tha se Shtetet e Bashkuara janë “plotësisht të pavarura nga Lindja e Mesme” për energjinë, por mbeten të përfshira për të mbështetur aleatët.
Në të njëjtën kohë, ai kritikoi partnerët se nuk po kontribuojnë mjaftueshëm dhe tha se ata duhet të marrin përgjegjësi për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Para fjalimit, demokratë të lartë, përfshirë Gregory Meeks nga Nju Jorku, Adam Smith nga Uashingtoni dhe Jim Himes nga Konektikati, lëshuan një deklaratë duke pretenduar se Trump “nuk është më afër arritjes së qëllimeve të tij të paqarta”.
Ata përmendën vrasjen e 13 ushtarëve amerikanë, plagosjen e qindra prej tyre dhe ndikimet më të gjera rajonale dhe ekonomike. “I bëjmë thirrje presidentit të negociojë menjëherë një armëpushim me Iranin dhe të punojë drejt gjetjes së një zgjidhjeje diplomatike”, thanë ata, duke paralajmëruar për një “luftë katastrofike”.
Analistët shohin mesazhe dhe rreziqe
Analistët i thanë Radios Evropa e Lirë se fjalimi kishte për qëllim të formësonte perceptimin publik, dhe se linte paqartësi për hapat e ardhshëm.
Jason Brodsky, drejtor i politikave në organizatën jofitimprurëse, United Against Nuclear Iran, tha se fjalimi synonte të “mobilizonte mbështetjen publike rreth Operacionit Tërbimi Epik”.
“Ai do të paraqitet jo si SHBA që po nis një tjetër luftë të pafundme, por si përfundim i një lufte që regjimi iranian e filloi në vitin 1979”, tha ai.
Por, ai paralajmëroi se edhe nëse Shtetet e Bashkuara shpallin armëpushim brenda dy deri në tri javësh, “ekziston rreziku që iranianët të vazhdojnë sulmet pasi imperativi i tyre është rindërtimi i parandalimit”.
“Për të ndryshuar atë kalkulim, SHBA mund të duhet të përshkallëzojë”, shtoi ai.
Matthew Bartlett, strateg republikan dhe ish i emëruar në Departamentin e Shtetit gjatë administratës së parë të Trump, tha se fjalimi ishte i drejtuar ndaj audiencave të shumta.
“Komunikimi është kritik në një luftë me audienca këtu në frontin e brendshëm, si dhe me regjimin në Iran, me popullin e madh të Iranit dhe me aleatët tanë në rajon, në Evropë dhe më gjerë”, i tha Bartlett Radios Evropa e Lirë.
Ai shtoi se, megjithëse fjalimi ishte i nevojshëm, “ende ka shumë pyetje pa përgjigje për të nesërmen dhe për ditët e muajt në vijim”, dhe se “ndërsa kjo mund të zbehet, mundësia për përshkallëzim mbetet”.
Bartlett tha se Trump duket se po përpiqet të theksojë arritjet ushtarake ndërsa gjithashtu vendos kushtet për një fazë të mundshme diplomatike, duke përfshirë adresimin e ndërprerjeve ekonomike si mbyllja efektive e Ngushticës së Hormuzit.
Gregory Brew, analist i lartë në Eurasia Group, i tha Radios Evropa e Lirë para fjalimit se Trump kishte të ngjarë të theksonte si suksesin ashtu edhe nevojën për operacione të vazhdueshme.
Trump më herët tha se nuk ishte i shqetësuar për rezervat e Iranit me uranium të pasuruar shumë, duke argumentuar se ato janë të varrosura nën tokë dhe mund të monitorohen.
Megjithatë, ekspertët thonë se nëse Irani ruan kontrollin e rreth 440 kilogramëve uranium të pasuruar shumë, ai mund të jetë më afër prodhimit të armëve bërthamore sesa në një marrëveshje të negociuar më parë./REL
