A mund të përfitojë Erion Veliaj nga ndryshimet e fundit që përgatiti Gjykata e Lartë për masat e paraburgimit? Kjo është pyetja që po qarkullon prej ditësh në radhët e socialistëve, në pritje të një vendimi që mund të trondisë edhe një herë Bashkinë e Tiranës, por mund të trazojë edhe ekuilibrat e Partisë Socialiste në kryeqytet.
Nën zë përflitet se Veliaj ka tashmë një mundësi reale për t’u rikthyer në bashki; një rikthim nga ferri, një rishfaqje nga bota e politikanëve të vdekur, që shpesh po identifikohen me qelitë e paraburgimit, aty ku zakonisht karrierat publike nuk ringjallen më.
Në një vendim të mëparshëm, përpjekjet e Veliajt për të fituar lirinë në Gjykatën e Lartë rezultuan të pasuksesshme. Por këtë herë konteksti juridik ka ndryshuar.
Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë miratuan disa javë më parë një vendim unifikues që ndryshon rrënjësisht mënyrën se si gjykatat duhet të arsyetojnë masën “arrest me burg”. Vendimi i dha fund praktikës së deritanishme, ku paraburgimi konsiderohej një normalitet për çështjet e rënda penale.
Tashmë, sipas interpretimit të ri, masa “arrest me burg” duhet të jetë përjashtim dhe jo rregull. Prokuroria dhe gjykata duhet të provojnë konkretisht pse një person nuk mund të hetohet apo gjykohet me një masë më të butë sigurie. Nuk mjafton më pesha e akuzës apo rëndësia publike e çështjes.
Vendimi i ri kërkon që gjykata të japë një arsyetim të individualizuar për çdo rast: të analizojë mënyrën e kryerjes së veprës penale, rrezikun real të largimit, mundësinë e ndikimit mbi hetimin, si edhe elementë që lidhen me vetë personin, si sjellja, personaliteti, rrethanat familjare apo sociale.
Kjo është arsyeja pse janë ringjallur shpresat e Erion Veliajt, që e ka përdorur këtë ndryshim për të kërkuar rivlerësim të masës së sigurisë në Gjykatën e Lartë
Në praktikë, Gjykata e Lartë ka zhbërë një interpretim të vitit 2011, sipas të cilit mjaftonte që gjykata të argumentonte se paraburgimi ishte “i përshtatshëm” për rastin konkret, pa qenë e detyruar të analizonte seriozisht alternativa të tjera sigurie.
Pikërisht mbi atë filozofi ishte mbështetur edhe arsyetimi i gjyqtarit Engert Pëllumbi në mars të vitit 2025, kur ai vendosi të linte në burg Erion Veliajn. Lapsi.al e ka lexuar edhe një herë vendimin e Engert Pëllumbit. Interpretimi unifikues i vitit 2011 (që tashmë konsiderohet i rrëzuar) përmendet dy herë: së pari për rrezikun e largimit dhe së dyti për rrezikun e përsëritjes së veprës penale.
