Në një lëvizje që pritet të tronditë tregjet globale të energjisë, forcat e Pasdaranit iranian kanë mbyllur zyrtarisht Ngushticën e Hormuzit. Kjo rrugë strategjike detare, e cila është përdorur historikisht nga Teherani si një mjet shantazhi dhe “monedhë shkëmbimi” në tryezën e shahut gjeopolitik, tashmë është bllokuar plotësisht në mes të një krize të paprecedentë.
Një “vrimë gjilpëre” për energjinë globale
Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë (EIA) e konsideron këtë ngushticë si “një nga pikat më të rëndësishme të bllokimit të naftës në botë”. Rëndësia e saj gjeografike dhe ekonomike është e pamatshme, pasi lidh drejtpërdrejt Gjirin Persik me tregjet e Azisë, Evropës dhe Amerikës së Veriut.
Shifrat e tranzitit flasin vetë për përmasat e kësaj krize.
Nafta
Rreth një e pesta e naftës së konsumuar në të gjithë globin kalon nëpër këtë ngushticë, duke arritur një mesatare prej 20 milionë fuçish çdo ditë.
Gazi
Afërsisht 20% e tregtisë globale të gazit natyror të lëngshëm (LNG), kryesisht me origjinë nga Katari, ka kaluar përmes Hormuzit vetëm gjatë vitit të fundit.
Destinacioni
Mbi 80% e këtyre burimeve energjetike janë të destinuara për të ushqyer tregjet aziatike.
Kush preket më rëndë nga bllokada?
Mbyllja e këtij korridori ka efekte zinxhir të menjëhershme. Kina, e cila është përfituesja kryesore e eksporteve të energjisë iraniane, renditet ndër vendet më të prekura nga një bllokadë e zgjatur, bashkë me Shtetet e Bashkuara dhe ekonomitë evropiane.
Megjithatë, ironia e kësaj lëvizjeje gjeopolitike është se vetë Irani mund të jetë viktima më e madhe. Analistët ndërkombëtarë të ekonomisë e kanë cilësuar vazhdimisht mbylljen e Ngushticës së Hormuzit si një “vetëvrasje të vërtetë ekonomike” për Teheranin, duke i prerë atij burimin kryesor të të ardhurave.
Dekada kërcënimesh dhe mungesa e alternativave
Përdorimi i Hormuzit si armë nuk është i ri. Që nga viti 1979, Teherani ka kërcënuar të ndërpresë tranzitin e naftës në rreth 20 raste të ndryshme. Tensionet njohën një përshkallëzim të fortë pas krizës së vitit 2008 dhe arritën kulmin midis viteve 2018 dhe 2022, kur Irani dhe aleatët e tij goditën interesat perëndimore të naftës në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Për t’u mbrojtur nga ky shantazh i vazhdueshëm, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë investuar prej vitesh në rrugë alternative tokësore. Riad ka ndërtuar tubacione që kalojnë nga Gjiri në Detin e Kuq, ndërsa Abu Dhabi ka ndërtuar linja që anashkalojnë Hormuzin drejt Oqeanit Indian. Pavarësisht këtyre përpjekjeve strategjike, kapaciteti i këtyre tubacioneve alternative mbetet jashtëzakonisht i kufizuar, duke mbuluar vetëm rreth 2.6 milionë fuçi në ditë—një pikë ujë në oqean krahasuar me 20 milionë fuçitë që kalojnë nga ngushtica.
