Vendet perëndimore po besojnë gjithnjë e më shumë se bota po shkon drejt një lufte globale, duke reflektuar rritjen e alarmit publik për rrezikun dhe koston e një epoke të re konfliktesh.
Në një sondazh të Politico, pesë vendet e përfshira, SHBA, Kanada, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Gjermania, shumica dërrmuese e të anketuarve mendojnë se bota po bëhet më e rrezikshme.
Shpërthimi i Luftës së Tretë Botërore shihet si më i mundshëm brenda pesë viteve të ardhshme nga të anketuarit.
Përqindja e votuesve që parashikojnë një konflikt të ri global është rritur ndjeshëm që nga marsi 2025, kur pyetja u bë nga sondazhistët e pavarur të Public First.
“Ndryshimi i qëndrimeve të publikut perëndimor brenda më pak se një viti pasqyron një zhvendosje dramatike drejt një bote më të pasigurt, ku lufta shihet si e mundshme dhe aleancat janë të paqëndrueshme,” tha Seb Wride, drejtues i sondazheve në Public First.
Por sondazhi i Politico zbuloi gjithashtu një gatishmëri të kufizuar të publikut perëndimor për të bërë sakrifica financiare për rritjen e shpenzimeve ushtarake.
Ndërsa ka mbështetje të gjerë në parim për rritjen e buxheteve të mbrojtjes në Mbretërinë e Bashkuar, Francë, Gjermani dhe Kanada, kjo mbështetje bie ndjeshëm kur njerëzit informohen se kjo mund të nënkuptojë më shumë borxh shtetëror, shkurtime në shërbime të tjera ose rritje taksash.
“Sondazhet tona tregojnë se shqetësimi në rritje për luftën nuk u jep liderëve leje të shpenzojnë pa kursim për mbrojtjen,” tha Wride. “Madje, votuesit tani janë më pak të gatshëm të pranojnë kompromiset e nevojshme për të përmirësuar sigurinë ushtarake. Kështu, liderët europianë mbeten në një ngërç — të paaftë të mbështeten te SHBA, të paaftë ta përdorin këtë si arsye për të investuar brenda vendit, dhe nën presion më të madh për të gjetur urgjentisht zgjidhje në një botë ku konflikti duket më afër se më parë.”
Gjetjet, të bazuara në sondazhe me më shumë se 2.000 votues në secilin vend midis 6 dhe 9 shkurtit, nxjerrin në pah sfidën me të cilën përballen liderët e NATO teksa përpiqen të forcojnë sigurinë në një kohë kur financat publike janë të shtrënguara.
Kjo betejë do të ndikojë diskutimet mes politikanëve nga e gjithë bota, teksa ata mblidhen në Gjermani për konferencën vjetore të Munich Security Conference, që nis të premten.
Me asnjë shenjë përfundimi të afërt të luftës katërvjeçare totale të Rusisë kundër Ukrainës, dhe me SHBA-në që ndërmerr veprime ushtarake në Iran, Siri, Venezuelë dhe Afrikë nën presidencën e Donald Trump, shumë votues shohin një rrezik në rritje për konflikt global.
Modeli është veçanërisht i theksuar në Mbretërinë e Bashkuar, ku 43 për qind besojnë se një luftë e re botërore është “e mundshme” ose “shumë e mundshme” të shpërthejë deri në vitin 2031 — nga 30 për qind në mars 2025.
Pothuajse gjysma e amerikanëve — 46 për qind — mendojnë se një luftë e re botërore është “e mundshme” ose “shumë e mundshme” deri në vitin 2031 — nga 38 për qind vitin e kaluar.
Nga pesë vendet, vetëm njerëzit në Gjermani mendojnë në përgjithësi se një luftë e tretë globale nuk ka gjasa të ndodhë brenda pesë viteve të ardhshme.
Sa i përket përfshirjes së vendeve individuale në veprime ushtarake, të anketuarit në SHBA ishin më të prirurit të besonin se vendi i tyre do të jetë në luftë brenda pesë viteve, të ndjekur nga të anketuarit në Mbretërinë e Bashkuar dhe Francë.
Kjo sugjeron se fuqitë bërthamore të NATO-s mund të jenë më të përgatitura për konflikt sesa vendet e tjera, dhe se imazhi i Trump-it si “president i paqes” nuk po i bind votuesit në vend.
Të paktën një në tre persona në SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Francë dhe Kanada besojnë se përdorimi i një arme bërthamore në një luftë brenda pesë viteve të ardhshme është i mundshëm ose shumë i mundshëm.
Rusia shihet si kërcënimi më i madh për paqen në Europë, ndërsa kanadezët e shohin Amerikën e Trump-it si rrezikun më të madh për sigurinë. Në Francë, Gjermani dhe Mbretërinë e Bashkuar, kërcënimi i dytë më i madh perceptohet të jetë SHBA-ja, e cituar shumë më shpesh sesa Kina.
Sa do të kushtojë?
Shumica e votuesve në Francë, Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanada thanë se vendi i tyre duhet të shpenzojë më shumë për mbrojtjen, me këtë ndjenjë më të fortë në Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanada.
Por pyetja është se si të paguhet kjo. Sondazhi i Politico zbuloi se mbështetja për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes bie kur njerëzit ftohen të mendojnë nëse financimi duhet të vijë nga shkurtime në buxhete të tjera, rritje e huamarrjes shtetërore apo rritje taksash.
Publiku francez dhe gjerman tani është më pak i prirur të mbështesë buxhete më të larta të mbrojtjes në kuadrin e këtyre komprometeve sesa vitin e kaluar.
Në Gjermani, shpenzimet e mbrojtjes ishin ndër përdorimet më pak të pëlqyera të parave publike, duke lënë pas vetëm ndihmën për jashtë vendit.
Në vitin 2025, 40 për qind e publikut francez dhe 37 për qind e publikut gjerman thanë se do të mbështesnin rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes kur përmendeshin komprometet. Këtë vit, mbështetja ra në vetëm 28 për qind në Francë dhe 24 për qind në Gjermani.
Të dy vendet tani kanë më shumë gjasa të kundërshtojnë rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes kur duhet të marrin parasysh mënyrën e pagesës së faturës.
Sondazhi tregoi gjithashtu se ekziston një skepticizëm i konsiderueshëm publik ndaj krijimit të një ushtrie të përhershme të BE-së nën një komandë të vetme qendrore, një ide e përmendur nga Komisioni Europian.
Propozimi mori mbështetje nga vetëm 22 për qind e njerëzve në Gjermani dhe 17 për qind në Francë.
Shërbimi i detyrueshëm ushtarak ishte më i popullarizuar në Gjermani dhe Francë, ku rreth gjysma e njerëzve e mbështesin idenë./ Politico
