Në orët e para të 26 prillit 1986, ajo që duhej të kishte qenë një provë rutinë në centralin bërthamor të Çernobilit, u përshkallëzua shpejt në aksidentin më të madh bërthamor në botë.
Një kombinim i të metave fatale në projektimin e reaktorit dhe gabimit njerëzor, çoi në një shpërthim katastrofik, duke çliruar sasi masive rrezatimi.
Numri i vërtetë i viktimave të kësaj katastrofe nuk do të dihet kurrë, por rreth 350,000 njerëz u zhvendosën në vitet që pasuan, ndërsa rreth 600,000 burra vunë jetën e tyre në rrezik për të marrë pjesë në operacion.
Bëhet e ditur se BE-ja dhe Ukraina kanë bashkëpunuar për sigurinë bërthamore që nga themelimi i shtetit ukrainas në vitin 1991.
Që atëherë, BE-ja ka financuar më shumë se 1 miliard euro aktivitete në Ukrainë për sigurinë bërthamore.
Një pikë kryesore e kësaj mbështetjeje është kontributi prej 423 milionë eurosh për Mbylljen e Re të Sigurt, një strukturë masive harku e vendosur mbi Njësinë 4 të shkatërruar në Çernobil, për të parandaluar rrjedhjet radioaktive.
Pas një sulmi me dron rus në shkurt 2025, kjo strukturë u dëmtua rëndë dhe Komisioni Evropian ka ndarë 37 milionë euro të tjera për ta rikthyer strukturën në funksionalitet të plotë deri në vitin 2030.
Gjithashtu, në Çernobil ekziston Kompleksi Industrial për Menaxhimin e Mbetjeve të Ngurta Radiale (ICSRM), një projekt i financuar kryesisht nga BE-ja.
Ai ndihmon në trajtimin, kushtëzimin dhe ruajtjen e sigurt të mbetjeve të ngurta radioaktive që aktualisht ruhen në vend.
Instrumenti Evropian për Bashkëpunim Ndërkombëtar në Sigurinë Bërthamore (INSC) 2021-2027 është programi i ndihmës së jashtme i BE-së për sigurinë bërthamore.
Ai mbështet promovimin e kulturës së sigurisë bërthamore, menaxhimin e sigurt të mbetjeve radioaktive dhe zbatimin e masave mbrojtëse bërthamore efektive dhe efikase.
Mënyra se si e menaxhojmë sigurinë bërthamore dhe përgatitemi për të ardhmen duhet të udhëhiqet nga mësimet që nxjerrim nga e kaluara. BE-ja vazhdon të punojë në mënyrë të koordinuar në nivel global, për t’u siguruar që kjo të ndodhë.
