Nga Hira Humayun, CNN
Në botën tejet maskiliste të karteleve të drogës në Amerikën Latine, ndonjëherë janë gratë ato që duhet të vëzhgohen më me kujdes.
Kështu ushtria meksikane arriti të gjurmonte një nga trafikantët më të kërkuar në botë, Nemesio Oseguera Cervantes alias El Mencho, në një operacion të guximshëm më herët këtë vit, që përfshiu forca speciale që sulmuan strehën e tij në shtetin Jalisco.
Një nga hollësitë më tërheqëse të këtij aksioni, që shkaktoi një valë dhune hakmarrëse në të gjithë vendin dhe la të bllokuar disa turistë amerikanë, është mënyra se si ushtria arriti të lokalizonte një njeri që kishte qenë në arrati për vite, i kërkuar nga autoritetet si në Meksikë ashtu edhe në SHBA, dhe me një shpërblim prej 15 milionë dollarësh për kokën e tij.
Ata thjesht gjurmuan një nga të dashurat e tij, e cila i çoi në një kabinë në malet e Tapalpës, në perëndim të Meksikës, ku fshihej një nga kriminelët më famëkeq të brezit të tij.
Ndërsa autoritetet kanë mbajtur të pakta hollësitë rreth kësaj gruaje misterioze, përfshirja e saj në një nga operacionet më të rëndësishme kundër drogës në Meksikë vitet e fundit nënvizon rolin e grave në rrethet e brendshme të karteleve.
Është një botë e nëndheshme që, megjithëse e mbushur me kulturë të fortë maskiliste, i sheh gratë të marrin role në të gjitha nivelet – nga bashkëshorte simbolike luksi, te operatore kontrabande dhe deri te truri i organizatave kriminale.
Edhe pse vrasësit dhe ushtarët e nivelit të ulët zakonisht janë burra, shpesh janë gratë ato që përshtaten më mirë me aspektet logjistike dhe financiare të operacioneve, sidomos kur janë të martuara me bosët dhe kanë qasje të drejtpërdrejtë në aktivitetet e tyre.
“Nëse je gruaja e një bosi të lartë karteli, ka shumë gjasa të jesh e përfshirë në logjistikën, operacionet dhe strategjitë e tij,” tha Henry Ziemer, ekspert për krimin e organizuar.
“Kështu që, kur burri yt kapet ose vritet, është e mundur që ti të marrësh një pjesë të madhe të biznesit.”
“Mbretëresha e kokainës”
Një nga figurat më të njohura femërore të krimit në Amerikën Latine ishte kolumbiania Griselda Blanco, e njohur si “Mbretëresha e Kokainës” dhe subjekt i serialit të Netflix “Griselda”.
Ajo pati tre burra (të gjithë partnerë në aktivitetet e saj kriminale) gjatë ngritjes së saj në luftërat e drogës në Miami në vitet ’70 dhe ’80. Në kulmin e fuqisë, ajo transportonte sasi shumë të mëdha kokaine nga Kolumbia në SHBA dhe ishte përgjegjëse për dhjetëra vrasje.
E lidhur me Pablo Escobar dhe kartelin e Medellinit, Blanco konsiderohej po aq, në mos më shumë, e dhunshme se homologët e saj meshkuj. Ajo drejtonte një rrjet vrasësish dhe ishte e njohur për sulme me armë nga makina në lëvizje, një prej të cilave vrau edhe një fëmijë të vogël.
Por fuqia e saj nuk qëndronte vetëm te dhuna. Ajo ishte jashtëzakonisht e aftë në organizimin e logjistikës dhe financave të perandorisë së saj, e cila vlerësohej në qindra miliona dollarë. Ajo merrej me pastrimin e parave, operacionet e shpërndarjes dhe madje kishte fabrika që prodhonin veshje me xhepa të fshehtë për kontrabandë.
Ajo u arrestua në vitin 1985 dhe u dënua me burg. Pas lirimit në 2004, u deportua në Kolumbi, ku jetoi në mënyrë të qetë deri në vitin 2012, kur u vra me armë.
Si babai, si vajza
Edhe pse jo teknikisht një “bashkëshorte karteli”, Antonella Marchant drejtoi klanin kriminal “Los Marchant” së bashku me të atin në Kili.
Ajo merrej kryesisht me financat dhe logjistikën, ndërsa karteli importonte sasi të mëdha kokaine nga Bolivia dhe e shpërndante në Santiago. Në vitin 2023, ajo dhe familjarët e saj u dënuan me burg për trafik droge. Autoritetet arritën në përfundimin se, ndonëse i ati pretendonte se ishte drejtuesi, në realitet lidershipi i organizatës i përkiste Antonellës.
“Shefja”
Një tjetër shembull është Rosalinda Gonzalez Valencia, gruaja e “El Menchos”, e njohur si “La Jefa” (Shefja).
Ajo konsiderohet pjesë e një “dinastie” të trafikut të drogës. Familja e saj drejtonte kartelin Los Cuinis, i cili ishte i lidhur ngushtë me Kartelin e Gjeneratës së Re të Jalisco-s.
Sipas autoriteteve, Los Cuinis ishte krahu financiar dhe logjistik i kartelit dhe merrej me rrjetet e pastrimit të parave. Në fakt, thuhet se ngritja e “El Mencho”-s erdhi falë martesës me Rosalindën.
Ajo është arrestuar disa herë për pastrim parash dhe aktivitete kriminale, dhe në vitin 2023 u dënua me pesë vite burg, por u lirua në 2025 për sjellje të mirë.
Stili “Buchonas”, operacione estetike dhe jelekë antiplumb
Megjithatë, jo të gjitha gratë e karteleve përfshihen drejtpërdrejt në aktivitet kriminal. Një stereotip i njohur është ai i “buchona”-s, një term që përdoret për partneret e bosëve të karteleve, të lidhura me luksin, kirurgjinë estetike dhe rrjetet sociale.
Një shembull i njohur është Emma Coronel Aispuro, bashkëshortja e Joaquin Guzman.
Ajo është bërë e njohur si modele dhe influencuese, por në vitin 2021 u arrestua dhe u dënua me burg për pastrim parash dhe përfshirje në aktivitetet e kartelit të burrit të saj. Megjithatë, studiuesit theksojnë se shumë gra në këto organizata veprojnë më shumë si menaxhere biznesi sesa si figura dekorative.
“Gratë që janë lidere të organizatave thonë: ‘Unë jam shefe, nuk jam buchona’,” shpjegon historiania Elaine Carey.
Madje një grua e përfshirë në trafik droge nga Sinaloa i kishte thënë:
“Nuk do bëj operacione gjoksi, sepse të personalizosh një jelek antiplumb është shumë, shumë e shtrenjtë.”
