Ndërsa qeveria dhe Banka e Shqipërisë promovojnë pagesat digjitale, paraja fizike jashtë sistemit bankar vijon të rritet. Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë të cituara në material, në gusht ky tregues arriti në 534.1 miliardë lekë, duke shënuar një tjetër rekord historik.
Me kursin prej 92 lekësh për euro, kjo shumë përkthehet në rreth 5.8 miliardë euro. Bëhet fjalë për kundërvlerën e parasë në lekë jashtë bankave, jo për sasinë e kartëmonedhave euro që qarkullojnë në vend.
Në krahasim me një vit më parë, paraja jashtë bankave është rritur me 15.2%, ose rreth 766 milionë euro të konvertuara me të njëjtin kurs. Shifrat nxjerrin në pah peshën e madhe që pagesat me para në dorë vazhdojnë të kenë në ekonominë shqiptare.
Vera shton mbi 48 miliardë lekë jashtë bankave
Rritja është veçanërisht e fortë gjatë sezonit turistik. Nga maji në gusht, parasë jashtë bankave iu shtuan mbi 48 miliardë lekë, ekuivalente me rreth 522 milionë euro. Vetëm në korrik, shtesa mujore arriti në 16.9 miliardë lekë.
Ky zhvillim përkon me shtimin e turistëve, ardhjen e emigrantëve dhe rritjen e konsumit sezonal. Akomodimi, shërbimet dhe tregtia krijojnë kërkesë më të lartë për para fizike, sidomos në bizneset që vazhdojnë të mbështeten te pagesat në dorë.
Megjithatë, rritja e keshit nuk është, në vetvete, një matje e evazionit fiskal. Ajo tregon përdorim të lartë të parasë fizike, ndërsa përcaktimi i pjesës që lidhet me informalitetin kërkon të dhëna të tjera.
Roli i blerjeve të euros nga Banka e Shqipërisë
Një tjetër faktor që mund të ndikojë në likuiditetin në lekë janë blerjet e valutës nga banka qendrore. Kur Banka e Shqipërisë blen euro kundrejt lekëve, ajo shton likuiditet në sistemin bankar, nëse ky efekt nuk neutralizohet përmes operacioneve të tjera monetare.
Por kjo nuk do të thotë se çdo euro e blerë shndërrohet automatikisht në kartëmonedha jashtë bankave. Kalimi i likuiditetit në para fizike varet nga kërkesa për tërheqje dhe sjellja e qytetarëve e bizneseve. Po ashtu, të dhënat e cituara nuk mjaftojnë për t’i shpallur ndërhyrjet valutore shkakun kryesor të rritjes së keshit.
As forcimi i lekut nuk garanton uljen e të gjitha çmimeve. Kostot vendase, kërkesa dhe konkurrenca ndikojnë gjithashtu në çmimet që paguajnë konsumatorët.
Përtej njoftimeve për digjitalizim, shifrat tregojnë se ekonomia mbetet fort e lidhur me paranë në dorë. Sfida është që pagesat elektronike të bëhen praktikë e përditshme, ndërsa keshit jashtë bankave vazhdojnë t’i shtohen miliarda lekë. /korrieri
